Met dank aan Paul Norton - UK en Lýður Pálsson (museum curator) - IS voor hun medewerking.

IJsland behoorde vroeger bij Denemarken, maar werd in 1944 een onafhankelijke republiek. Daarom heeft dit eiland nog sterke banden met Denemarken, hetgeen o.a. te zien is aan het typische spel genaamd Matador. De vraag is echter waar zijn voorloper Milljóner is uitgevonden. Was dat in Denemarken of IJsland of misschien wel Noorwegen? 
Het duurde tot 1997 voordat Parker Brothers/Hasbro ook hun versie "ref.14535", met natuurlijk de straten van de hoofdstad van het eiland Reykjavík, op de markt bracht. 

< Advertentie uit het dagblad  Alþýðublaðið van 20-Des-1939.
   Oudste vermelding van Miljóner (Matador) door de "Nieuwe Speelgoedfabriek" in Reykjavik.

Thómas V.Albertsson, een folklorist uit IJsland, liet mij onlangs weten dat er een gedicht bestaat dat in de dagen voor Kerstmis 1939 gebruikt werd om het Matador spel te promoten. Het luidt als volgt:

De velden van de Hasbro versie uit 1997 zijn vanaf BYRJUN:

Rofabær - Samfélagssjóður - Hraunbær - Tekjuskattur borgaðu - Flugleiðir - Funafold - Áhætta (= Kans) - Logafold - Fannafold - Fangelsi/Bara í Heimsókn - Stórhöfði - Rafmagnsveita Reykjavíkur (= Reykjavik's Electriciteitsbedrijf) - Höfðabakki - Bídshöfði - Nýherji - Lyngháls - Samfélagssjóður - Fossháls - Krókháls - Happdrætti háskóla Íslands vænlegast til vinnings fríttði - Lágmúli - Áhætta - Síðumúli - Suðurlandsbraut - Vátryggingafélag Íslands Hf. - Bankastræti - Austurstræti - Hitaveita Reykjavíkur (= Reykjavik's Waterleiding) - Laugavegur - Farðu í fangelsi - Faxafen - Fákafen - Samfélagssjóður - Skeifan - Íslandsbanki - Áhætta - Mjóddin - Hátekjuskattur borgaðu (= Extra Belasting) en Kringlan.

Omdat er op IJsland geen spoorwegstations meer zijn, zijn de station-velden nu resp.: 

Versie: Milljóner             
Uitgever: Nýa Leikfangagerðin, sími 3749  (De nieuwe Speelgoedfabriek, tel. 3749)
                Skólavörðustíg 18 (in Reykjavík) - 1940    
Afmetingen van het bord: 45 x 45 cm
Het spel:
Dit spel is eigendom van en te zien onder nr.B.Arn. 1971 in hete Húsíð - Folk Museum  "The House of Merchants" in Eyrarbakki, IJsland.
Lýður Pálsson vertelt hierover: 

"Dit spel werd gebruikt op de boerderij Galtastadir in het distrikt Gaulverjabær. Het is hoogstwaarschijnlijk uitgegeven omstreeks 1940 en het kan niet jonger zijn dan uit 1944, want het is bekend dat ermee gespeeld werd door kinderen die geboren waren tussen 1925 en 1935. "

Vanaf Lagt af Stað (Begin) zijn de overige 39 genummerde velden resp.:   

Fjölnisvegur - Freistið Gæfunnar (= Verrassing) - Garðarsstræti - Fangelsi (= Gevangenis) - Borgið 10% Tekjuskatt eða 200 Kr - Freistið Gæfunnar - Blái borðinn veghúsastíg - Vesturgata - Fríkirkjuvegur - Nýja Leikfangagerðin - Hafnarstræti - Túngata - Kexverksmiðjan Frön - Sîlvellir -  Liverpool - Sjafnargata - Freistið Gæfunnar - Bankastræti - Tjarnargata - Sundhöll (= Zwembad) - Pósphússtræti - Tryggvagata - S.Í.S. - Freistið Gæfunnar - Laugavegur - Ölg. Egill Skalla Grímss. - Asturstræti - Skólavörðustígur - Fatabúðin - Bankastræti - Freistið Gæfunnar - Aðalstræti - Borgið Aukaútsvar (= Betaal Extra Belasting) - Eimskip - Austurvöllur - Freistið Gæfunnar en Lækjartorg. 

De velden  staan in een cirkel over het stevige bord, waarvan der achtergond groen is. Buiten de cirkel staat een plaatje bij elk van de hoekpunten: een rode auto vlak bij  Begin - een poppetje, gemaakt van houten ringen en het woord Uppeldisleikföng (= opvoedkundig speelgoed) boven het adres van de fabrikant - de buitenkant van het zwembad van nummer 21 en een gebouw naast nummer 31 (= Fatabúðin).
Er zijn slechts 7 gekleurde groepen eigendommen en er zijn twee Bankastræti (op nr. 19 en 32). Dit is tot nu toe het enige spel dat ik ben tegengekomen, waarin twee straten met dezelfde naam voorkomen. Ik heb daarvoor geen verklaring.
Er is geen kasteel voor de duurste straat, zoals in het Noorse spel.

Kenmerken van deze uitgave zijn:

Versie: Matador
Uitgever: Inlandse fabrikant Kassagerðin - ±1970
Afmetingen van de doos: 23 x 44,7 cm 
Het spel:
Ondanks de grote gelijkenis met het Deense spel valt al meteen een groot verschil op, vermoedelijk omdat het een imitatie betreft: Op het rode deksel staat alleen Matador, zonder het plaatje van de hand die trekt aan vier draadjes, verbonden met een boot, hotel, fabriek en flatgebouw (zie Denemarken).  

Op het slappe bord met groene speelzijde staan de 40 genummerde  velden in een cirkel. De vouw loopt door het vertikale woord Matador, midden op het bord. De straten zijn uit de hoofdstad Reykjavik. 
De velden zijn vanaf Birjid hér:

Reynimelur - Freistid Gæfunnar - Vídemelur - Greidid 10% Eignaskatt eda 2000 - Flugfél Ísl. - Sólvallagata - Freistid Gæfunnar - Hofsvallag - Hávallagata - Fangelsi - Sjafnargata - Hitaveitan - Fjölnisvegur - Laufásvegur - Samvinnutr - Barónstígur - Freistid Gæfunnar - Skólavördus - Hringbraut - Pér Vinnid 1000 I happor - Gardastr. - Freistid Gæfunnar - Túngata - Vesturgata - Loftleidir - Hverfisgata - Laugavegur - Rafmagnsv - Lækjargata - Í fangelsi - Adalstræti - Hafnarstr. - Freistid Gæfunnar - Pósthússtr. - Sjóvá - Freistid Gæfunnar - Bankastr. - Greidid 1000 aukaútsvar en Austurstr.

Vergelijk tussen dit  Matador spel en het oudere Milljóner laat zien:

De slechts 25 gele "Kans" kaarten zitten nog als 1 vel aan elkaar vast en moeten dus nog los gemaakt worden.
Alle bankbiljetten hebben het zelfde patroon en zijn in 6 waarden: 10 - 50 - 100 - 500 - 1000 en 5000.
De lopers zijn 6 kleine, plastic autootjes. De groene, plastic huisjes en rode hotels zijn hol.
Beide dobbelstenen zijn zwart met gouden stippen.

Enkele opmerkelijke verschillen tussen dit IJslandse spel en de Deense versie zijn: 

Dit Matador spel wordt ook getoond onder nr.B.Arn. 2165 in het eerder genoemde Húsíð - Folk Museum

Het spel in de rode doos werd in augustus 1975 voor IKr 645.- gekocht in de boekhandel BÓKABÚÐ MM in Reykjavik.

Versie: Standaard, ref. 14535.182   
Uitgever: Parker Brothers/Hasbro Nordic Denmark -1997
Afmetingen van de doos: 26,8 x 40,3 x 5,3 cm
  van het gevouwen bord: 25,2 x 25,2 cm
Het spel: 
Dit is de eerste Hasbro uitgave van IJsland. Alleen de 3 eigendommen van de gele groep kunnen worden teruggevonden in de oudere spellen die hierboven beschreven zijn.

In deze zo bekende "standaard" doos zit natuurlijk de rode plastic "banker's tray" met 7 vakjes voor de 7 bankbiljetten en de eigendomskaartjes die nog in het bezit zijn van de bankier.
Het bord is in vieren gevouwen en past, als het wordt opgeborgen, precies op de banker's tray. De rugzijde van het bord is, zoals gewoonlijk, rood, de speelzijde is blauwgroen. Dit spel is in Ierland gemaakt en daarom staat de foto van het "lachende gezin" dus weer op de bodem van de doos.
Op het bord liggen de Áhætta kaarten met hun mooie, rode rugzijde, zoals gebruikelijk aan de kant van de BYRJUN hoek, terwijl de Samfélagssjóður kaarten met hun mooie, blauwe rug aan de kant van de Vrij Parkeren hoek liggen.
De bankbiljetten zijn van het aan één zijde bedrukte, nieuwe model. d.w.z. met een zwarte Monopoly band en Suikeroompje (sedert 2000 heet hij officieel Mr. Monopoly) in het bovenste deel van de cirkel en, bijna onleesbaar, de opmerking "1996 Tonka Corporation" aan de onderkant. De valuta is Kr. en de waarden zijn resp.: 100 - 500 - 1.000 - 2.000 - 5.000 -10.000 en 50.000.
De 10 lopers zijn van lichtmetaal en zijn de bekende: hoed - schoen - auto - boot - hondje - kruiwagen - ruiter-te-paard - vingerhoed - strijkijzer en kanon. De groene huisjes en rode hotels zijn van niet transparant plastic en hebben allemaal een overhangend dak met een excentrische schoorsteen.
Beide dobbelstenen zijn wit met zwarte stippen.

De prijs van dit spel bedroeg in juni 2001 IKr. 3990.- (± € 45.-).

Versie: Standaard, vierkante doos, ref.  040700009182
Uitgever: Parker Brothers/Hasbro Nordic Denmark - april 2007
Afmetingen van de doos: 26,8 x 26,8 x 5,3 cm
Het spel:
Dit spel is eigendom van Ans van Loon - NL.

Parker/Hasbro zijn hun spellen steeds meer wereldwijd aan het standaardiseren, waardoor ze m.i. steeds minder interessant voor de verzamelaar worden). Sedert ca. 2001 hebben de standaardspellen, zowel de rechthoekige- als de vierkante dozen van alle landen het  nummer 9 gekregen, het nummer dat voor de Amerikaanse standaard spellen al vanaf de eerste uitgaven in 1935 wordt gebruikt. 
De uitvoering van dit nieuwe spel kenmerkt zich door:

	De afbeelding op het deksel is voorzien van een wat goedkoop aandoende rode rand.  In de rechter bovenhoek van het deksel staat in een geel vlakje: "Test de spelregels voor de kortere versie van het spel!"
	Er worden slechts 4 velden van de 4de zijde van het bord in perspectief getoond, met 1 huisje, 1 hotel, nog steeds de hoed en raceauto  en de beide witte dobbelstenen, die nu de 4 en 3 tonen i.p.v. de 3 en 5, zoals bij de editie.14535 uit 1997.
	De perspectivische rode Monopoly-balk, met z'n mooie schaduwwerking en Mr.Monopoly met rode vlinderdasje (tot 2000 werd hij  Suikeroompje genoemd) die voorkomt op het deksel, het middenveld van het bord en alle 4 de randen van de binnendoos.
	De onderzijde van de doos toont nu niet meer "het lachende gezin" maar een toelichting op dit Fasteignaspilið (Onroerendgoed spel), met  in de buurt van de streepjescode het Hasbro logo en de Parker-spiraal in zwart. Daarnaast staat een afbeelding van het hele bord met  alle attributen.