Met dank aan Jan J. Jansen - Harderwijk voor al zijn vertalingen.

In 1988 kwam Parker Brothers voor het eerst met een Russisch Monopolyspel uit. Het was meteen een "Special Limited Edition Mockba", maar was wel gedrukt en uitgegeven in Amerika. Dit betekent dus dat het spel de straten uit Moskou bevat.
Maar voordien en ook daarna nog, werden er spellen door diverse inlandse cooperaties uitgegeven, die duidelijke kenmerken van Monopoly hebben, maar "vertaald" naar de communistische idealogie. Opvallend is dat de straten steeds per categorie bedrijven worden gegroepeerd in plaats van bijv. per stad.

De eigendommen op het bord van de standaard edities van Parker/Hasbro zijn:

Vanaf CTAPT! (Start, in de uitgave van 1988) en VPERJOT (uitgave van 1997) (Ontvang loon - 200.000 roebel, als u dit veld passeert Voorwaarts) zijn de velden achtereenvolgens:

Mitnaja Oelitza - Obschestwenaja kazna - Nagatinskaja Oelitza - Rieschkaja Zjeleznaja Doroga - Warschavskoje Schosse - Shans - Oelitza Ogareva - Pjerwaja Parkovaja Oelitza - W Tjoermje (In de gevangenis/eenvoudige stop voor korte tijd) - Oelitza Poljanka - Elektrostantsija (Electriciteitsbedrijf) - Sretenka - Rostovskaja Nab. - Koerskaja Zjeleznaja Doroga - Rjazanskij Prospekt - Obschestwenaja kazna - Oelitza Vawilowa - Rublevskoje Schosse - Besplatnaja stojanka (Gratis parkeren)- Oelitza Gorkogo - Shans - Poesjkinskaja Oelitza - Plosch. Majakovskogo - Kazanskaja Zjeleznaja Doroga - Oelitza Groezinskij val - Oelitza Tsjajkovskogo - Vodoprovod (Waterleiding) - Smoljenskaja Ploschad - Otpravljatjes v Tjoermoe (Ga verder naar de Gevangenis) - Oelitza Schoesewa - Gogolevskij Boelwar - Obschestwenaja kazna - Koetoezovskij Prospekt - Leningradskaja Zjelezna ja Doroga - Shans - Malaja Bronnaja en Arbat.

Waarin:  Oelitza      = straat
                Boelwar    = boulevard
                Ploschad  = plein
                Schosse   = straatweg, dus groter dan oelitza
                Zjeleznaja Doroga = letterlijk "ijzeren weg"

Versie: MANAGER, witte doos, No. niet ingevuld
              "Ekonomitsjeskaja igra" (economisch spel)
Uitgever: Kooperativ "Letsjebnaja Fizkoeltoera" - Leningrad - 197198 - ±1971
Afmetingen van de doos: 50 x 26 cm
Het spel:
Dit spel stamt uit de communistische periode. Dat straalt dan ook duidelijk van de hele uitvoering af. De doos van slap karton is wit, met een schuine blauwe band en 4 pijlen. Op het lichtblauwe middenveld van het slappe bord staat met grote roze letters 2x het woord Menedzjer. De vakjes voor de kaartjes zijn in een patroonvorm aangegeven. De hoekpunten zijn altijd lichtblauwe velden.
Zoals gebruikelijk bij het ontwerp van deze spellen van inlands fabrikaat  zijn de eigendommen verdeeld in 8 groepen van industrieën, die genoemd worden boven de velden. 

Vanaf Ctapt zijn de industrieën en de velden resp.:

Lichte industrie: Fabriek de Overwinning - Fabriek genaamd de Vrijwilliger - 20.000 3% winst - Fabriek Bolsjewiek - Verrassing-
Sportief - Concert complex: SKK Jubileum - SKK genaamd W.I. Lenin - Bericht - Stadion genaamd S.M. Kirov - Beurs  
Weg- en watertransport: Trolleybus, Tram - Metro - 20.000 geschenk - BMP - Verrassing  
Theaters en bioscopen: Bioscoop Kolizej - Bioscoop Leningrad - Verrassing - Theater genaamd S.M. Kirov - Rust
Restaurants en café's: Restaurant Universaal - 2.0000 straf - Restaurant Noord - Restaurant  Metropool - Verrassing
Intourist hotels: Hotel Leningrad - Bericht - Hotel Astoria - Hotel Bij De Baltische Zee - 
Makelaar Handelsfirma's: Warenhuis Jubileum - 20.000 winst - T-F DLT - Warenhuis Verkoopshal - Verrassing  
Zware industrie: Vereniging Kirov fabriek - Bericht - Vereniging Lomo - Vereniging  Elektriciteit

Alles wat op de eigendomsbewijzen staat staat ook nog eens op het veld van het bord. De afmetingen van de kaartjes varieert (ca.65x44 mm), hetgeen waarschijnlijk betekent dat ze handmatig uit een blad geknipt zijn. De Verrassing-kaartjes (in het midden van elke zijde, waar gewoonlijk de stations zijn) worden voorgesteld door een 8-kantige ster, de Bericht-kaartjes door een gestileerde vogel.
De 7 bankbiljetten zijn éénzijdig in kleur gedrukt op wit papier; de kleuren wijken enigszins af van die van het spel, gedrukt in Azerbaijan. De waarden in roebels zijn  resp: 100 - 500 -1000 - 2000 - 5000 - 10000 en 50000. De huizen zijn blauwe schijfjes (diam. 15 mm); de hotels zijn rode schijfjes. 
De 6 lopers zijn gekleurde pilonnetjes.
De beide dobbelstenen zijn rood.

Op de rand van het deksel van deze doos staat de prijs van 16 Roebel gedrukt.

Zie ook de Manager spellen van de Oekraïne en Azerbaijan.

Versie: Comrades, art.nr. 1658
            "Een spel van strategie, overleven, macht en rijkdom"
Uitgever: IDEVCO, the Sachs family corporation. - 1988
Afmetingen van de doos: ± 25 x 50 cm
Het spel:
In 1969 vond prof. Harley L. Sachs uit Michigan-USA het anti-facistische  spel Police State uit. Het werd verkocht in Engeland en de USA en zelfs tot in Ierland en Zuid Amerika. Later werd het onder de naam Comrades op de markt gebracht.

Op Harley L.Sachs site vond ik over dit spel de volgende omschrijving:

"Dit is een soort "communistisch Monopoly". De spelers gaan over het bord, maar op welke zijde van het bord zij mogen zijn is afhankelijk van hoe hoog zij al in de hiërarchie geklommen zijn. Het meest zichtbare statussymbool is de grootte van uw flat - en de strijd om de enige maxi Dacha kan wreed zijn. Er zijn een aantal status versterkers, zoals het gebruik van een overheidsauto.
Alles bijeen een erg amusant spel dat daadwerkelijk grotendeels overeenkomt met het levenspatroon in het communistische USSR van voor zijn verval."

Er zijn 2 soorten kaartjes, enwel de Wealth- (met sikkel) en Secret Police- (met ster) kaartjes. Op het getoonde kaartje staat te lezen:

           "De speler aan uw rechterzijde dreigt u aan te klagen - Betaal hem met 2 Wealth-kaarten. Waarom 
            zou je hem niet ruimschoots betalen opdat je hém kunt aanklagen?"

Versie: Standaard - Special Limited Edition, ref. 1095
Uitgever: Parker Brothers USA - 1988
Afmetingen van de doos: 26 x 51 cm
Het spel:
Dit is het eerste Russische Monopolyspel van Parker Brothers en  meteen een "Special Limited Edition Mockba".

Op het deksel staat onder de bekende rode balk dát deel van het bord waar CTAPT!  links staat. 
Het bord voelt weer vertrouwd aan, dus gewoon degelijk. Het woord Monopoly staat in zwarte letters in een kader schuin over het bord. De speelzijde is blauwgroen en de rugzijde lichtblauw. De binnendoos is voor de helft voorzien van een kartonnen vulling waarop een rode afbeelding van torens van het Kremlin, met daarnaast weer Monopoly in het Russisch. Daarnaast is een dunne, plastic vakverdeling met 7 vakjes voor het geld en dergelijke. De onderkant van de doos is niet bedrukt.
De Shans- en Obschestwenaja kazna-kaartjes  zien er erg Amerikaans uit; d.w.z. met de leuke illustraties met Uncle Pennybags.
De bankbiljetten zijn "Monopoly roebels" met het portret van Suikeroompje. De 7 waarden zijn: 1(wit) - 5 - 10 10 - 20 - 50 -100 en 500.
De groene huizen en rode hotels (beide met centrisch geplaatste schoorstenen) zijn van plastic. De 10 lopers ("Made in Hong Kong") zijn van lichtmetaal. Bovendien is nog een 11^de loper los toegevoegd: een zilverkleurige Russische beer.
Over Ctapt! krijgt u 200 Roebel.

De prijs van dit spel bedroeg in februari 1996 (in Helsinki!) € 32,-.

Versie: НЭП (NEP=Nieuwe Economische/Handels Politiek)  
             ЭКОНОМИЧЕСКАЯ ИГРА (handelsspel)
Uitgever:КООПЕРАТИВА ОСЕНЬ (Coöperatief OSJEN) - Г. ЛЕНИНГРАД (Leningrad) - 1990
Afmetingen van de doos: 23,0 x 44,7 x 4,0 cm
Het spel: 
Leningrad is het huidige St.Petersburg.

Dit is misschien wel één van de laatste povere inlandse monopoly-achtige uitgaven, want in 1991 viel de Sovjet Unie uiteen en werden de contacten met de westerse wereld belangrijk verbeterd. 
Op het deksel van de doos staat, onder het plaatje van de auto, dat het een "retro-spel" is. Misschien wordt daarmee wel bedoeld dat het een terugblik is op de communistische interpretatie van een kapitalistisch spel van luxe en welvaart? De plaatjes bij de hoekpunten van het bord zijn o.a. van een theater, een vleugel met 2 chique dames en een heer in uitgaanskostuum bij zijn auto ... allemaal tekenen van luxe. Maar de diverse categoriën van straten zijn toch een vreemde combinatie van zaken, zoals een broodfabriek en een paardenfokkerij.  

De doos en het bord zijn niet alleen van slap karton, maar ook de druk is pover en symplistisch. In de binnendoos liggen 3 zaken: het bord, een vel papier ter lengte van de doos, waarop aan 1 zijde de spelregels gedrukt zijn en een plastic zakje waarin de attributen, als eigendomskaartjes, de bankbiljetten, de loterij- en kans-kaartjes, lopers en de winkels en handelshuizen afzonderlijk ingesealed zijn. Zodra deze echter in gebruik zijn genomen liggen al deze zaken los in de doos.

Vanaf НАЧАЛО (begin) zijn alle eigendommen: 

                            Categorie:                                                                                       Velden:
ПОСУЛА (vaatwerk):                                                        ЛОТЕРЕЯ (loterij) - СЕРЕБРО (zilver) - ПЛАТИ НАЛОГ (belasting betaling) - ФАРФОР (porselein) 
                                                                                          ШАНС (kans)
КОММЕРЧЕСКАЯ РЕСТОРАН (handelsrestaurant):  ЯР (ravijn) - МЕТРОПОЛЪ (Metropool) - ПОРТ ЮГ (zuidelijke haven) - АСТОРИЯ (Astoria)
                                                                                          ТЕАТР (theater)
МЕБЕЛЪ (meubels):                                                       ТРЕЛЪЯЖ (driedelige spiegel) - КОМОД (commode) - ШАНС (kans) - КРЕСЛО (leunstoel)
                                                                                          ЕНЕРГИЯ (energie/elektriciteit)
ТОРГОВЫЙ ДОМ ЕЛИСЕЕВА (handelshuis van Eliseeva): КОЛБАСА (worst) - АНАНАСЫ (ananassen) - ПОРТ ЗАПАД (westelijke haven) - СЕВРЮГА (Sevruga kaviaar)
                                                                                          ТАМОЖНЯ (douanekantoor)
ХЛЕБОЗАВОД (broodfabriek):                                        ПРЯНИК (kruidkoek) - БУЛКА (kadetje) - ВОДА (water) - ТОРТ (taart) 
                                                                                          ЛОТЕРЕЯ (loterij) 
ПУШНИНА (bontwerk)                                                    МАНТО (bontmantel) - ШУБА (pelsmantel) - ПОРТ СЕВЕР (noordelijke haven) - МЕХА (bont)
                                                                                          ПОСЕТИТЕ ТЕАТР (theater bezoekers)
КОНЕВОДСТВО (paardenfokkerij)                                 ДОНСКАЯ (Don=paardenras) - ОРЛОВСКАЯ (Orlovdraver=paardenras) - ЛОТЕРЕЯ (loterij) - АРАБСКАЯ (Arabier=paardenras)  
                                                                                          ШАНС (kans)
ЮВЕЛИРНЫЕ  ИЗДЕЛИЯ  ФАБЕРЖЕ (juweliers producten van Fabergé): ПЛАТИ НАЛОГ (belasting betaling) - ЖЕМЧУГ (parels) - ПОРТ ВОСТОК (oostelijke haven) - КОЛЪЦО (ring)

Er is geen sprake van stations in het midden van elke zijde, maar wél van 4 scheepvaart-velden, steeds op 2 stappen vóór een hoekpunt.

Van de eigendomskaartjes hebben er 20 een blauwe rugzijde (53x86 mm) met de vermelding van de hypotheekwaarde. De overige 8 kaartjes varieren in lengte van 77 mm tot 88 mm. Zij hebben een onbedrukte, grijze of witte rugzijde. Het langste kaartje is van Astoria; het heeft een gedeeltelijk met de handgeschreven tekst. De illustraties op de velden zijn héél erg eenvoudig.
De kleurenbalken op de eigendomskaartjes zijn, voor zover aanwezig, egaal, terwijl die op het bord verlopen van donker naar wit. 
Er zijn in totaal 34 witte, doorgenummerde kaartjes (45x88 mm): 17 Loterij- (op het bord aangegeven met een ster-plaatje) en 17 Kans-kaartjes (aangegeven met een dobbelsteen).
Het geld bestaat uit 7 bankbiljetjes (40x80 mm) gedrukt op stevig papier, de rugzijde in zwart bedrukt met een krulmotief en de voorzijde ook in zwart gedrukt (behalve de 500, die blauw is) met slechts 2 kleine vlakjes in een kleur. De waarden zijn respectievelijk: 1 - 5 - 10 - 20 - 50 - 100 en 500 roebel. Het is merkwaardig dat er van sommige waarden slechts weinig biljetten zijn; zo zijn er slechts 5 van 5 en 10 stuks van 50 roebel.
Het juiste aantal lopers is twijfelachtig, want er zitten 4 gele autootjes + een hoedje (?) aan een gietvorm, terwijl er bovendien nog een los zwart en blauwgroen autootje geleverd worden. Ik houd het op 6 atootjes voor de lopers.
In plaats van huisjes en hotels zijn er totaal 32 winkels in de kleuren blauwgroen, bruin en olijfgroen en 12 zwarte en grijze handelshuizen. Vermoedelijk zijn de verschillende kleuren nergens voor nodig en is het slechts een kwestie van beschikbaar productiemateriaal.
De beide dobbelstenen zijn blauwgrijs en hebben witte stippen.

Versie: Standaard, ref. 14535121
Uitgever: Parker/Hasbro Magyarország - Budapest - 1997
Afmetingen van de doos: 26,8 x 40,3 x 5,3 cm
                     van het bord: 25,2 x 25,2 cm
Het spel:
In de tweede helft van de jaren negentig hebben Parker/Hasbro met grote voortvarendheid in vele landen van het voormalige "Oostblok" deze uniforme uitvoering op de markt gebracht.

Het valt op dat het spel ook nu weer niet door een inlandse distributeur wordt uitgegeven, maar door Hasbro-Hongarije.

In deze in de rest van Europa zo bekende "standaard" doos zit natuurlijk weer de rode plastic "banker's tray" met de vakjes voor de 7 bankbiljetten en de eigendomsbewijzen die nog bij de bankier aanwezig zijn.
Het bord (gedateerd 0197) is in vieren gevouwen en past, bij opslag, precies op de banker's tray. Het woord Monopoly staat, evenals in de uitgave van 1988, in zwarte letters in een kader schuin over het bord. De rugzijde van het bord is, zoals altijd rood, de speelzijde is blauwgroen. Dit spel is "Sdelano v Irlandii" en dús heeft het de foto van "het lachende gezin" op de onderkant van de doos staan.
Op het bord liggen de Shans-kaartjes met mooie rode rugzijde, zoals gewoonlijk, bij de Start-hoek en de Obschestwenaja kazna-kaartjes met mooie blauwe rugzijde, bij de Vrij-Parkeren-hoek.

De bankbiljetten zijn van het, éénzijdig bedrukte, nieuwe model, d.w.z. met een zwarte band met daarin "Monopoly met Suikeroompje" in de bovenzijde van de cirkel en, bijna onzichtbaar, de opmerking "1996 Tonka Corporation". De geldeenheid is Roeblej en de waarden van de bankbiljetten zijn resp.: 1 - 5 - 10 - 20 - 100 en 500. Aangezien u over Ctapt al 200 TbIC.Roeblej (200.000 Roebel) ontvangt zijn alle bedragen een faktor 1000 groter dan gebruikelijk. 
Er zit een papiertje (gedateerd 0997) in de doos met de kop Prilozjenie, vermeldende dat het eigendoms- bewijs van het 1^ste station 2x voorkomt, terwijl dat van het 3^de station ontbreekt. Het dubbele kaartje moet met de pen veranderd worden. In mijn spel is dat inderdaad het geval, maar in dat van Jan Jansen zit wél dit briefje maar maar zijn er weldegelijk 4 verschillende eigendomsbewijzen!
De 10 lopers zijn van lichtmetaal en zijn de overbekende: hoed - schoen - auto - boot - hondje - kruiwagen - ruiter te paard - vingerhoed - strijkijzer en kanon. (Deze keer ontbreekt dus het Russische beertje). De groene huisjes en rode hotels zijn van ondoorzichtig plastic en hebben allemaal een overhangend dak, maar de hotels hebben geen excentrisch geplaatste schoorsteen.
De beide dobbelstenen zijn wit en hebben zwarte ogen.

Versie: Monopoly Deluxe Edition, ref. 14549121
Uitgever: Parker/Hasbro Magyarország - Budapest - 1997
Afmetingen van de doos: 26,8 x 40,3 x 8,8 cm
van het dubbel gevouwen bord: 25,2 x 25,2 cm
Het spel:
Al weer een prachtige uitgave van "het beroemde gezelschapsspel". De doos heeft dezelfde lengte en breedte maten als die van de "standaard" editie, dit in tegenstelling tot de Amerikaanse Deluxe editie, waarvan de doos nog lang is.
Helaas zijn deze dozen in beide gevallen wat zwak, maar de inhoud is keurig verzorgd: In de doos bevindt zich, behalve het stevige bord (met donkerblauwe rugzijde) een slap plastic inlage met 4 vakken voor de huizen en hotels, maar vooral ook de nog nooit eerder gebruikte "geldbak voor de Bank", een mooi gevormde geld-en-kaartjes-houder van stevig blauw plastic. Zowel deze bak als de 2 losse kaarthouders (voor de Shans en Obschestwenaja kazna kaartjes) moeten door u zelf worden beplakt met de apart geleverde stickers. De duidelijke kleurenfoto op de onderkant van de doos geeft een heel goed beeld van het geheel.

Het deksel laat deze keer eens de derde zijde van het bord zien, dus de eigendommen Oelitza Gorkogo - Shans - Poesjkinskaja Oelitza - Plosch. Majakovskogo - Kazanskaja Zjeleznaja Doroga - Oelitza Groezinskij val - Oelitza Tsjajkovskogo  en nog een stukje van de kraan, waarop al 2 van de 10 goudkleurige lopers op te zien zijn.
De huizen en hotels zijn van mooi glanzend hout. 
De bankbiljetten zijn hetzelfde als die van de "standaard" editie.

Uitgave: Millioner Classic
               "Economisch gezelschapsspel"
               "Fantastisch wereldspel"
Uitgever: onbekend - ±2002
Afmetingen van de doos: 33 x 25,4 cm
Het spel:
Ik werd erop gewezen dat deze Russische versie van Millionaire (van inlands fabrikaat?) op de ebay website aangeboden werd. De foto's van het deksel en de bodem geven veel informatie over deze zeer interessante uitgave. 
De ontwerper van deze uitgave heeft zich veel moeite getroost om het een Amerikaanse indruk te geven, want:

Versie: Monopoly Deluxe Edition, ref. 00011/121
Uitgever: Parker/Hasbro Magyarország - Budapest - 2003
Afmetingen van de doos: 26,8 x 40,3 x 8,8 cm
van het dubbel gevouwen bord: 25,2 x 25,2 cm  
Het spel:
Deze holografische uitgave komt in zijn presentatie heel erg overeen met de eerste uitgave in dit ontwerp: America Celebrating the people, Places and Greatness of America, special edition, ref.40798 uitgegeven in 2002.
Deze uitgave is de nieuwe versie van de Deluxe doos uit 1997. Het zilverkleurige uiterlijk van het deksel en het goudkleurige bord mogen er weliswaar fraai uitzien, maar het bord schittert irritant bij het spelen.

Het bijzondere onderdeel in deze doos is de mahonie-kleurige "banker's tray" voor het geld, de kaartjes, huizen en hotels van de bankier. Dit is een uitneembaar onderdeel in de lichtbruine, plastic insert in de binnendoos.
De 12 goudkleurige zijn de gebruikelijke hoed - schoen - auto - boot - hond - kruiwagen - ruiter-te-paard - vingerhoed - strijkijzer en kanon, en bovendien de typisch Amerikaanse lopertjes: de geldbuidel en het antieke locomotiefje. 
De blank-houten huisjes en rode hotels hebben beiden dakranden. De bankbiljetten zijn van het standaard setje met nr. 100 00009 00C0, Money Set (C).
Er zijn 2 paar dobbelstenen, enwel 1 setje rood met gouden stippen, in een apart zakje en 1 stel wit met zwarte stippen in een zakje tesamen gesealed in een zakje met de 12 lopers.
De fraai uitgevoerde, 14 pagina's tellende handleiding is voor mij niet zo goed leesbaar, maar het is wel duidelijk dat het een aantal oudere spellen bespreekt en toont, terwijl er 9 van de 12 goudkleurige lopers zijn afgebeeld.

Het spel werd gemaakt in Ierland.