Home / Start
Back / Terug
Content
Inhoud

Hongarije

Presentation:
version 2000

Presentatie:
versie 2000.

 

Magyar zászló

Aantal versies: 22

Uitgave: 5 juni, 2004

Om een goede vergelijking te kunnen maken tussen het oorspronkelijke, inlandse spel Capiatly (met 42 velden betreffende Budapest) en Monopoly (het spel van Parker Brothers met 40 velden betreffende 8 steden van Hongarije) worden alle eigendommen en andere velden van beide borden hier opgegeven.

Capitaly (1986):
Start
- Angyalföld - Szerencsekerék (Rad van fortuin) - Kôbánya - Zugló - B.Sz.K.R.T. (tram naar Szentendre) - Király utca - Vagyonadó (vermogensbelasting) - Práter utca - Mester utca - Szerencsekerék - Üllôi út - Rákóczi út - Margitsziget 10 Pengô belépô díj (Margit eiland Toegangsprijs 10 P) - Vilmos császár út - Elektromos művek - Frenc körút - H.É.V. (trein naar Szentendre) - Szent István körút - Erzsébet körút - Szanatórium - Sashegy - Fényüzési adó (weeldebelasting) - Rózsadomb - Gellérthegy - Gázművek - Szerencsekerék - Károly király út - M.Á.V. (Hongaarse Spoorwegen) - Stefánia út - Andrássy út - Házadó (huizenbelasting) -Szabadságtér - Osztálysorsjáték (loterij) - Kossuth Lajos tér - Vörösmarty tér - Névnap (naamdag) - Szerencsekerék - Dorottya utca - Telefon en Váci utca.

Monopoly (1996):
Start
- Piac tér - Meglepetés-kártya (verrassingskaart) - Török udvar - Jövedelem adó (inkomstenbelasting) - Északi vasútvonal (noord spoorlijn) - Nagykôrösi út -Szerencse-kártya (gelukskaart) - Lestár tér - Kisfaludy út - Börtön/Csak látogatóban (gevangenis - slechts op bezoek) - Egyetem utca - Elektromos társaság (electriciteitsbedrijf) - Színház tér - Janus Pannonius út - Keleti vasútvonal (oost spoorlijn) - Petôfi tér - Meglepetés-kártya - Nagyerdô - Bethlen utca - Ingyen parkolhatsz! (vrij parkeren) - Móra park - Szerencse-kártya - Oskola utca - Dóm tér - Déli Vasútvonal (zuid spoorlijn) - Dobó tér - Almagyar utca - Vízmű társaság (waterleiding) - Gárdonyi út - Irány a börtön (Ga naar de gevangenis) - Kôfaragó tér - Óváros - Meglepetés-kártya - Ötvös utca - Nyugati vasútvonal (west spoorlijn) - Szerencse-kártya - Vörösmarty tér - Pótadó (extra belasting) en Dunakorzó.

"Teljesítsd a tervet" ("Voer je plan uit"

In de uitgave van 3 maart 2001 van het Hongaarse periodiek "Hetek" schrijft Katalin Laudancsek (zie: http://www.hetek.hu/index.php?cikk=9739) in haar artikel "Kész kapitaliszmus" (is een uitvoerig artikel over de geschiedenis van Monopoly) o.a.: 
"In de 2de W.O. raakte in Hongarije de naam Capitaly voor Monopoly in zwang en tot op heden heeft het talrijke metamorfoses ondergaan van zowel de naam als het karakter van het spel.
In 1952 begon de overheid heel wat zaken te verbieden, die boosaardige uitwassen van het wegkwijnende imperialisme genoemd werden. Uit die tijd stammen de met de hand getekende en met kleurrijke krantenknipsels versierde exemplaren. (Wie heeft er zo'n exemplaar in zijn bezit?) In die tijd was het niet verstandig om over straat te roepen "Kom Capitaly spelen".  De politieke leiders vonden daarom een manier om de ontstane leegte, na het verbod op het populaire spel, op te vullen met een  "kameraad-vriendelijke" versie. Dat werd "Teljesítsd a tervet" ("Voer je plan uit"), waarin het doel van de deelnemers (tenslotte allemaal representanten van een socialistisch land) is het opbouwen van een hogere  levensstandaard, ondanks belemmerende aktiviteiten van de vijand (zoals daar zijn: de kapitalisten,  oorlogsopstokers en slechte leerlingen).
Daarna draaide het wiel van de geschiedenis weer een beetje verder en dit veroorzaakte noodzakelijkerwijs bepaalde wijzigingen: In het Kádár-tijdperk (János Kádár, 1956-1988) ontstond het wel bekende Gazdálkodj okosan! (spottend "Szocialy" genoemd), dat in de afgelopen 4 decennia veranderingen onderging, die op zich de moeite van het bestuderen waard zijn. In het begin was de inrichting van een eenvoudig appartement het toppunt: meubelen, TV, koelkast, stofzuiger e.d. In de 70-iger jaren werden het ééngezins woningen en in de 80-er jaren kon men zich al heel makkelijk een weekendhuisje aanschaffen.
Natuurlijk stond dit alles heel ver weg van Monopoly. Het grootste verschil is volgens de socioloog Ferenc Hammer dat, terwijl oorspronlijk verdienen van geld het hoofddoel is, dat in de socialistische spellen eerder het uitgeven daarvan is (maar wél na het verrichten van nuttige arbeid). In de meedogenloze strijd gaat het bij Monopoly (Capitaly) om het vergaren van vermogen, bij het oost-europese "verstandig beleidvoeren" moet men zich niet inspannen; alles in de staat hangt immers af van loketten en een beetje geluk, inmiddels rustig afwachtend en in de rij voortschuifelend, het liefst anderen met rust latend. De Hongaarse kapitalistische mentaliteit staat niet in het teken van vechten."

 

Versie: Capitaly (uit de vóór-communistische periode '35 - '46)
Uitgever: onbekend
Afmetingen van de doos: 35,5 x 25,5 x 3,0 cm
Het spel:
Dit is een inlandse versie van het monopoly spel dat, net als het spel van Parker Brothers, omstreeks 1935 verschenen moet zijn, omdat de geldeenheid pengô van 1927 tot medio 1946 in Hongarije in gebruik was. Bovendien hebben de bankbiljetten een "locomotieven-patroon" dat lijkt op dat van Parker Brothers, doch met 2 locomotiefjes en 2 huisjes links en rechts van de cirkel-met-getal-in-het-midden. Alles duidt eerder op een namaken dan op een licentie van Parker Brothers.

Zie voor de beschrijving die van het her-uitgegeven spel uit 1986.

 

Gazdálkodj okosan! ±1960.Versie: Gazdálkodj Okosan! - communistisch
             (
Voer een verstandig beleid!)
Uitgever: Alföldi Nyomda - Debrecen - ±1960
Afmetingen van de doos: 29 x 20 x 6 cm
                    van het bord: 41,4 x 60 cm
Het spel:
De uitvoering van dit spel uit de communistische periode (1946 - 1989) is natuurlijk zeer pover. Het grote bord is van zwaar karton en zit in een grote enveloppe. De toebehoren zitten in een kleinere, maar degelijke, blauwe doos. De handleiding zegt dat dit een spel voor 2 tot 7 spelers is, maar rekent daar kennelijk de bankhouder bij, want er zijn maar 6 lopers.

Doel van het spel is om zóveel te sparen dat men een huis kan kopen en dat vervolgens kan inrichten met zaken als een stofzuiger, woonkamerinrichting, keukeninrichting, radio, wasmachine en naaimachine. Degene die het eerst het huis heeft ingericht én nog minstens 2.000 Ft aan spaarbewijzen heeft gespaard, heeft gewonnen.
Daartoe krijgt iedere speler een woning-plattegrond, waarvan hij de 6 segmenten moet gaan invullen. Alleen op O.T.P. (19) kunt u een huis kopen, terwijl u op veld (11) meubelen mag kopen. Op veld (33) mag u bij Keravill alle apparaten kopen.
Heel opvallend aan dit "gezelschapsspel" is dat er duidelijk ook een opvoedkundige doelstelling is. Dat blijkt wel uit de belerende teksten van sommige Kanskaartjes, zoals:

Ga naar de bioscoop! De film is leerzaam en onderhoudend. Ga verder naar veld (17) en betaal 10 Ft.

Sporten is gezond en geeft verstrooiing. Jij moet ook gaan sporten. Ga verder naar veld (7).

Lees! Lezen is een prettig, nuttig en goedkoop amusement. 

Jij hebt de straat bevuilt! Betaal 10 Ft.

Het gebeuren speelt zich af in Budapest en omgeving, hetgeen blijkt uit het feit dat u kunt gaan wandelen op het Margit-eiland (26), naar het Vissersbastion (29) kunt gaan, een boottochtje over de Donau kunt maken naar Visegrád (38) en 2 rondes op het Balatonmeer (13) mag/moet blijven. 
Enkele andere velden zijn: een schoenenwinkel (14), bioscoop (17), sigarenzaak (20), banketzaak (24), warenhuis (28) en schouwburg (36).
Er zijn in totaal 41 velden, waarvan 6x Szerencsekerék (Rad van Fortuin). Er zijn 46 Kanskaartjes, maar de kaartjes hebben geen enkele afbeelding. Er zijn 60 spaarbewijzen van 1.000 Ft en 30 spaarbewijzen van 5.000 Ft. Het geld bestaat uit eenvoudige, neutrale biljetten van 10 - 20 - 50 - 100 - 200 en 1.000 Ft.
Elke speler krijgt bij de aanvang van het spel 4.000,- Ft. Op/over Start krijgt u 4.000,- /2.000,- Ft als loon.

Het spel heeft ten tijde van de uitgave 52,40 Ft gekost.

 

Takarékozkodj! ±1980.Versie: Takarékoskodj! (Spaart!) - communistisch
Uitgever: TRI-TON HSZ - ±1980
Afmetingen van de doos: 29 x 20 x 6 cm
                     van het bord: 41,8 x 60 cm
Het spel:
Omdat ook dit een spel is waarvan het zware bord niet in de doos past en de uitvoering eenvoudig maar degelijk is, ligt een vergelijking met het spel "Gazdálkodj okosan!" voor de hand. Maar omdat de bedragen ongeveer een faktor 10 hoger zijn is het aannemelijk om te vermoeden dat dít spel véél later is uitgeven.

Doel van dit spel is om als eerste in het bezit te komen van een gezinswoning met 3 kamers, een auto, een weekend huis én 10.000 Ft aan spaarbewijzen.
Het is niet bepaald een spel waarin men kapitalist wil worden door een monopoly te verkrijgen over een onroerendgoed-imperium. Veeleer is het een spel, zoals te verwachten is in een communistische maatschappij, van zuinig omgaan met je geld en daarvan zoveel mogelijk te genieten door bijvoorbeeld het bezit van een weekend-huis en reizen te maken op de motorfiets naar de Donaubocht (27), met de autoclub naar Venetië of Parijs (35), met de bus naar het buitenland (22) of op eigen gelegenheid, voor een zomervakantie, naar het buitenland (36).

Er zijn 6 groene Családi ház (gezinswoning)-kaarten, dus kan het spel door 6 personen, plus een bankier, gespeeld worden. Zodra men op één van de 6 velden met deze titel komt mag het eigendomsbewijs gekocht worden, voor 80.000 Ft. Op een gelijkluidend volgend veld kunt u beginnen met de bouw van de eerste (van 3) kamer. Daartoe moet u 10.000 Ft aanbetalen en schiet de bank u 15.000 Ft voor. Dit wordt kenbaar gemaakt door gele en blauwe plastic fiches die de bankier op uw eigendomsbewijs legt. De volgende kamers mag u niet eerder bouwen dan dat de vorige geheel afbetaald is. Het is belangrijk dat u een onroerendgoed-verzekering afsluit want onderweg kunt u heel wat tegenslagen ontmoeten.
Vervolgens kunt u één van de 6 leuke, maar erg kleine, race autootjes aanschaffen op veld (17) of (30). Dat kost u niet alleen 68.000 Ft, maar bovendien een WA+ongevallen+bagage verzekering voor de somma van 450 Ft. Maar als u voor 5.000 Ft een winst-deelname-polis gekocht heeft, op één van de velden (20) of (41), dan heeft u kans om in een Brief het bericht te krijgen dat u daarmee een auto bij de bank kunt ophalen. Op veld (28) moet u een Casco-verzekering sluiten voor 3.000 Ft.
Op één van de velden Pilis (6, blauw), Mátra (8, groen), Börzsöny (18, blauw), Balaton (25, groen), Dunakanyar (32, bruin) en Velence (42, bruin) kunt u een weekend-huis bouwen dat uit 2 langwerpige, gele gebouwen bestaat. De bouwgrond kost 50.000 Ft, waarna u er de gebouwen op kunt bouwen voor 25.000 Ft per stuk. Als een andere speler op uw eigendom komt dan moet hij u huur betalen, onbebouwd 1.000 Ft, met 1 gebouw 1.500 Ft en met 2 gebouwen 2.000 Ft.
Tenslotte kunt u steeds spaarbewijzen kopen, die u op de velden (3) en (24) 5% rente opleveren. Maar …. in de loop van het spel staan u ook tegenslagen te wachten, want op:

(2)...moet u voor de TOTÓ betalen.
(7) ..kunt u een griepje krijgen, waarvoor u 2 beurten moet overslaan.
(10) loop uw huis brandschade op, hetgeen u 1 kamer kost.
(12) rijdt u uw fraaie race-auto total loss. Als u verzekerd bent krijgt u, tegen inlevering van het wrak, 
        40.000 Ft vergoed, en als u niet verzekerd bent krijgt u dus niets.
(16) moet u al uw verzekeringspolissen inleveren.
(21) en (39) moet u belasting betalen voor uw auto (600 Ft), uw gezinswoning (300 Ft) en uw 
        weekend-huis (150 Ft)
(33) is er in uw huis ingebroken. Als u verzekerd bent ontvangt u van de Staats Verzekeringsbank 
       2.500 Ft, maar als u niet verzekerd bent kost u dat 3.000 Ft.

Er zijn in totaal 42 velden (omdat Start het 1ste veld is), waarvan 5x Levél (Brief), een soort Kanskaartje dus. Er zijn 30 Brieven die niet op een veld op het bord liggen maar onder beheer van de bankier zijn. 
Enkele opdrachten luiden:

Jij hebt een gezin gesticht. Omdat je daar goed voor wilt zorgen heb je een levensverzekering gesloten. Betaal 1.000 Ft.

Jij bent jarig geweest en daarvoor heb jij je vrienden uitgenodigd. Die avond heeft jou 500 Ft gekost. Betaal dat aan de bank.

Jij had op je werk zó'n goed idee dat het is geaccepteerd. Jij ontvangt onmiddellijk een beloning van 1.500 Ft.

Er zijn 60 spaarbewijzen van 10.000 Ft en 30 spaarbewijzen van 20.000 Ft. Het geld bestaat uit eenvoudige, neutrale bankbiljetten in verschillende kleuren, in de waarden van 50 - 100 - 200 - 500 - 1.000 - 5.000 en 10.000 Ft.
Elke speler krijgt bij de aanvang van het spel 100.000,- Ft. Op/over Start krijgt u 10.000,- /20.000,- .


Capitaly, régi idôk, 1986.Versie: Capitaly, régi idôk játékai (uit de reeks Nostalgische Spellen)
Uitgever: Tücsök (Krekel) - Budapest -1986
Afmetingen van de doos: 35,5 x 25,5 x 3,0 cm
                     van het bord: 48,5 x 33,0 cm
Het spel:
Op het deksel van de doos staat een iets verkleinde afbeelding van het langwerpige bord, in de kleuren rood, beige en zwart.
Tussen de hoekvelden van de lange zijden van het bord bevinden zich 12 velden, terwijl er 7 velden tussen de hoekpunten aan de korte zijden liggen. Daarom liggen de straten uit de 3de en 7de groep langs 2 zijden van het bord. De eerste groep is samengesteld uit wijken uit PEST, die van de 5de groep uit wijken van BUDA, terwijl de overige velden allen straten uit BUDAPEST zijn. De rugzijde van de mooie beige kleurige eigendomskaartjes is onbedrukt.
De straten hebben op het bord geen vermelding van de aankoopprijs, terwijl de groep aangeduid wordt door strepen, driehoeken, kruisen en cirkels. Er zijn slechts 3 stations die bovendien niet in het midden van de zijden liggen. Anderzijds zijn er ook 3 openbare werken, t.w. naast het Electriciteits- en Gasbedrijf ook nog de Telefoon. Er zijn 3 velden waarop u belasting moet betalen. Écht Hongaars is de beloning van 500 P die u van elke speler krijgt op uw naamdag (= Névnap).
Op het middenveld staat een tekening van de Skyline van New York, met daaronder de vermelding "wettelijk beschermd". 

Aan de kant van Start is het veld voor de enige kaartjes die er zijn, de 24 oranje Kans-kaartjes, die u moet trekken als u op een Rad van Fortuin-veld komt. In plaats van "op bezoek in de gevangenis" gaat u zich in dit spel ontspannen op het Margit eiland (dat midden in de Donau ligt). Hier wordt u op de 3de hoek niet naartoe gestuurd, want dáár gaat u aan een loterij meedoen. U moet daar meteen nogmaals gooien. U krijgt het 10-voudige van het gegooide aantal ogen in Pengôs van de bank; als u 12 gooit krijgt u zelfs de hoofdprijs van 10.000 Pengôs. In plaats van Vrij Parkeren komt u in het Sanatorium. Daar kunt u ook door een Kans-kaartje naartoe gestuurd worden, want "U bent uitgeput, u moet behandeld worden; ga naar het Sanatorium!". Het is er wel een soort gevangenis, want ook nu mag u er pas na 3 beurten uit.
In de binnendoos zit een vakkeninlage van zwart plastic waarin 5 vakjes zitten voor de attributen.
De 7 bankbiljetten zijn in zwart gedruk op gekleurd papier in de waarden:10 - 50 - 100 - 200 - 500 - 1000 en 5000 Pengô. De lopers zijn 6 gekleurde, ronde schijfjes van hout. Er zijn 32 beige huizen van mat, ruw hout en 12 rode hotels
Van de 2 dobbelstenen is er 1 zwart en 1 rood.


Versie: Gazdálkodj (DE) okosan!, zonder ref.nr.
Uitgever: wordt niet vermeld (V-teken en klaverblad) - ±1990
Afmetingen van de doos: 21,0 x 30,0 x 4,7 cm
                     van het bord: 41,3 x 56,8 cm
Het spel:
Dit is een moderne versie van het communistische spel dat gebaseerd is op het kopen en inrichten van een huis. Behalve het geheel ingerichtte huis en minstens 5.000,- Ft aan spaarbewijzen, moet de winnaar nu ook nog voor 400,- Ft aan boekenbonnen hebben.
Deze uitvoering ("Beheer (maar) Verstandig"), met lichtblauw deksel, is een eenvoudige uitvoering van het spel. Het bord is van slap karton. Het lijkt wel of de uitgever dit spel met grote haast heeft samengesteld, want op veld (6) moet 150 Ft betaald worden, terwijl er geen bankbiljetten van 50 Ft in het spel zijn. En op veld (28) heeft hij vergeten een opdracht te drukken.
Behalve dat de woning-plattegrond nu 9 segmenten bevat die ingevuld moeten worden, is de inrichting duidelijk luxer. Naast de bekende stofzuiger, woonkamerinrichting, keukeninrichting, radio en wasmachine moet u nu ook nog sparen voor een koelkast, TV, fiets en pingpongtafel.
Nadat u op veld (14) of (26) een huis op afbetaling gekocht heeft kunt het gaan inrichten. Daartoe kunt u in de "speciaal zaken" op de velden (4) en (34) de huishoudelijke apparaten, t.w. de TV, radio, stofzuiger, koelkast en de wasmachine aanschaffen. Veld (29) is de "Meubel en Sport" zaak, waar u de woonkamer- en keukeninrichting, de pingpongtafel en de fiets kunt kopen. In de warenhuizen op de velden (7) en (13) kunt u alle artikelen van de velden (4) en (29) verkrijgen.

Het spel heeft zijn opvoedkundige doelstelling behouden. Hoewel er natuurlijk vele nieuwe opdrachten op de Kanskaartjes gegeven worden, zijn er toch ook weer die belerende teksten als:

Ga je amuseren in de schouwburg en de bioskoop! Ga verder naar veld (18)! De prijs van een schouwburgkaartje is 200,- Ft, die van een bioskoopkaartje is 100,- Ft.

Sporten is gezond en geeft verstrooiing. Jij moet ook gaan sporten. Ga verder naar veld (19).

Lezen is prettig, nuttig, onderhoudend en bevordert je ontwikkeling. Je mag een boekenbon kopen, 200,- Ft.

Roken is slecht voor de gezondheid, toch stak jij er één op. Daarom mag jij 2x niet gooien!

Het enige veld dat in dit spel aan Budapest doet denken is het VIDÁM PARK. Enkele andere velden zijn:

"Elke morgen doe jij gymnastiek. Ga daarom 3 plaatsen vooruit" (19),

"Jij houdt je regelmatig schoon ('s morgens en 's avonds poets jij je tanden). Als beloning mag je 2x gooien!" (21),

"In je vrije weekend heb je een tochtje gemaakt door de natuur. Gooi nog een keer!" (39).

Er zijn in totaal 39 velden, waarvan 6x Szerencsekerék (Rad van Fortuin). Er zijn 50 Kanskaartjes met een afbeelding van het Rad-van-fortuin. Er zijn 60 spaarbewijzen van 5.000 Ft en 30 spaarbewijzen van 10.000 Ft. Verder zijn er nog: 6 polissen van de CSÉB (Verzekeringsmaatschappij), 12 boekenbonnen en 6 woningverzekeringspolissen. Het geld bestaat uit mooie, maar kleine, smalle biljetten. De slechts 4 bankbiljetten zijn in kleur gedrukt op wit papier in de waarden 100 - 500 - 1000 en 5000 Ft  van de Nationale Hongaarse Bank. De lopers zijn 6 pionnetjes van transparant plastic, voorzien van een gekleurd bolletje. De dobbelsteen is wit met groene ogen.
De eenvoudige en luxe uitgave van Gazdálkodje okostan ±1990.Elke speler krijgt bij de aanvang van het spel 20.000,- Ft.

Op/over Start krijgt u 6.000,- /4.000,- Ft.

De prijs van dit spel bedroeg in juli 1997: 1.390,- Ft (€ 7,70).

 

Versie: Gazdálkodj (társasjáték) Okosan!, zonder ref.nr.
Uitgever: wordt niet vermeld (klaverblad en forint) - ±1990
Afmetingen van de doos: 22,2 x 30,0 x 6,0 cm
                     van het bord: 41,8 x 58 cm
Het spel:
Dit is kennelijk de Luxe uitvoering van het vorige spel. In de doos met donkerblauw deksel zit nu een in vieren gevouwen bord van stevig karton. Dat speelt toch wat prettiger.
Doel van het spel is ook nu weer om een huis aan te schaffen en zoveel mogelijk bezittingen te vergaren. De woning-plattegrond met 9 segmenten is nu 2x zo groot als in de goedkopere uitgave, maar verder zijn alle toebehoren heel nauwkeurig hetzelfde (inclusief de foutjes van de velden (6) en (28)), dus moet dit wel een uitgave van dezelfde onbekende uitgever zijn.

De prijs van dit spel bedroeg in juli 1997: 1.990,- Ft (€ 10,85).

 

Het bord uit de lange doos, ref.6951.Versie: Standaard, ref.nr.6951H1092
Uitgever: Parker Bros./Hasbro Magyarország Kft. - 1992
Afmetingen van de doos: 26 x 50,5 cm
Het spel:
In Hongarije is zelfs dit officiële spel van Parker Brothers beter bekend onder de naam Capitaly. Dit spel is pas in 1992 op de markt verschenen en is vervaardigd in Ierland.
In tegenstelling tot de spellen van de meeste andere Europeese landen uit de negentiger jaren staat er op het deksel van deze doos niet "de verzameling attributen", maar de 4de zijde van het bord, precies gelijk aan de spellen uit 1985. Ook de onderzijde bevat géén kleurenfoto van een "lachend gezin", maar een zwart/wit foto van het bord met toebehoren.
Het ontwerp van deze uitvoering is een duidelijke samensmelting van die uit 1985 en 1992.
Er zijn de bekende 10 metalen lopers: hond - vingerhoed - hoed - kruiwagen - strijkijzer - kanon - ruiter-te-paard - schoen - boot en auto. De groene huizen (met schoorsteen) en rode hotels zijn van plastic.

De roze Szerencse- (Kans) en blauwe Meglepetés- (Verrassing) kaartjes zijn door de fabrikant wat slordig verwerkt:

Behalve dat de tekst van 2 Kans-kaartjes zegt dat het Verrassing-kaartjes zijn en evenzo 2 Verrassing-kaartjes waarvan de tekst zegt dat het Kans-kaartjes zijn, is er een bepaald storende fout gemaakt.

Het kaartje "Ga 3 plaatsen terug" zit in de Verrassing stapel. Dat betekent dat u op Dunakorsó (onze Kalverstraat), Janus Pannonius út (onze Houtstraat) en Irány a Börtön! (Ga naar de Gevangenis!) terecht kunt komen. Dit zal beslist niet de bedoeling zijn geweest.

Wij kennen het kaartje "Ga verder naar Biltstraat (Nagyerdô)" niet. Dat is echter wél een extra mogelijkheid om over Start gestuurd te worden.

Het is opvallend dat in de teksten niet meer de beleefdheidsvorm u gebruikt wordt, zoals dat wel het geval is bij Capitaly.

De prijs bedroeg in juli 1995 in het dure Fontana Aruház (warenhuis) in Budapest 3.400,- Ft (€ 20,-).


Nieuwe versie van Gazdálkodj Okosan, 1994.Versie: Gazdálkodj Okosan új (nieuw), zonder ref.nr. 
            napjainkban társasjáték (eigentijds gezelschapsspel)
Uitgever: wordt niet vermeld - ±1994
Afmetingen van de doos: 22 x 36,5 x 5 cm
            van het bord: 41 x 66 cm
Het spel:
Dat dit spel nieuwer is dan de anderen is te herkennen aan de devaluatie; elke speler krijgt nu bij de aanvang van het spel 35.000,- Ft en op of over Start krijgt u nu 6.500,- /5.000,- Ft.
Doel van het spel is ook nu weer om een huis aan te schaffen en dat geheel in te richten. (Nu hoeft u niet ook nog spaarbewijzen en boekenbonnen te bezitten). Behalve het slappe bord is alles veel luxer dan de voorgaande uitvoeringen. De 6 woning-plattegronden zijn nu verdeeld in 18 segmenten waar de alweer modernere goederen voor gekocht moeten worden, zoals een computer (6), videocamera (13), zaktelefoon (20), auto (24), vaatwasser (46), schotel-antenne (56) en stereotoren (58).

Er zijn 65 velden, waarvan 8x Kans. Er zijn nu 80 Kanskaartjes met een rode rugzijde, waarop weer een Rad-van-fortuin staat. Elke speler kan in het bezit komen van een woning- en een auto-verzekering. Dat kan u in de loop van het spel weer voordeel opleveren. In plaats van spaarbewijzen en boekenbonnen zijn er nu alleen nog staats-obligaties (Állami kötvény) in de waarden van 5.000 - 10.000 en 50.000 Ft.
Het geld bestaat nu uit nóg mooiere, maar ook nóg kleinere, smalle biljetten van 50 - 100 - 500 - 1000 en 5000 Ft van de Nationale Hongaarse Bank. De lopers zijn 6 schaak-pionnetjes van gekleurd plastic. De dobbelsteen is rood met zwarte ogen. In de doos zit een vakkeninlage van transparant plastic met 10 vakjes.

De prijs bedroeg in juli 1995: 1.500,- Ft (€ 9,-).

 

Reis editie als "Het rode koffertje".Versie: Monopoly - Travel Games, ref. 14248H
Uitgever: Parker/Tonka Corp./Hasbro Magyarország Kft. - 1994
Afmetingen van het koffertje: 5 x 12 x 18 cm
Het spel:
Op de rode overdoos staat een duidelijke afbeelding van de binnenzijde van dit rode koffertje.
Deze variant is inderdaad een weldoordachte en praktische reisgenoot. De lopers kunnen op elke straat vastgezet worden, doch niet meer dan 1. Dat betekent dat een ander die op de zelfde straat zou moeten gaan staan 1 stap verder moet gaan. Alleen op de hoeken kunnen 4 spelers tegelijk staan. Per straat zijn er ook 4 gaatjes voor de huizen en hotels.
Er zijn géén Kans- en Verrassing-kaartjes. Daarvoor moet men met 3 dobbelstenen gooien en de opdracht uitvoeren die vermeld staat op het lijstje bij het nummer dat overeenkomt met het gegooide aantal ogen. In plaats van een vrijkaartje voor het verlaten van de gevangenis krijgt u 1 van de 6 sleutels. Verder zijn de spelregels gelijk aan die van het normale spel.

Deze rode koffertjes worden in China vervaardigd.
Geschikt voor kinderen vanaf 8 jaar.

De prijs bedroeg in juli 1995: 3.190,- Ft (€ 18,60).

 

Standaard uitvoering, ref.14535 uit 1996.Versie: Standaard, ref. 14535/165
Uitgever: Parker/Tonka Corp./Hasbro Magyarország Kft. - 1996
Afmetingen van de doos: 26,8 x 40,3 x 5,3 cm
van het dubbel gevouwen bord: 25,2 x 25,2 cm
Het spel:
Deze uitgave is een voorbeeld van de "nieuwe presentatie" van de spellen die nu in de fabriek in Ierland worden vervaardigd. De frisse, witte doos toont de rode balk en een gedeelte van de 4de zijde van het bord op het deksel. De breedte en lengte van alle dozen zijn voor al hun spellen gestandaardiseerd laat Hasbro weten. Hiermee verdwijnt dus de lange doos, die wij tot nu toe steeds standaard hebben genoemd.

In deze nieuwe doos zit één rode, plastic bak met afwijkend gevormde vakjes voor het geld en de eigendomsbewijzen van de bank. Het bord is in vieren gevouwen, zoals in de zg. "kleine doos". De rugzijde is rood, de spelzijde is blauwgroen. Het spel is in Ierland vervaardigd en dús heeft het weer een foto van een lachend gezin op de onderkant staan. Op het bord liggen de mooie Szerencse- en Meglepetés-kaartjes van dit spel. 
De bankbiljetten zijn van het nieuwe model, d.w.z. met een zwarte band met daarin "Monopoly met Suikeroompje" in de bovenzijde van de cirkel en, bijna onzichtbaar, de opmerking "1996 Tonka Corporation". De 7 waarden zijn resp.: 100 - 500 - 1.000 - 2.000 -5.000 - 10.000 en 50.000 (ref.nr.1004535 OOA). De 10 lopers zijn van tin en worden kennelijk niet meer in China vervaardigd. 
De groene, plastic huizen hebben een schoorsteen, de rode hotels niet.

 

Eerste JUNIOR uitgave in Hongarije.Versie: Junior standaard, ref. 14540/165 
Uitgever: Parker Bros./Hasbro Magyarország Kft. - 1996
Afmetingen van de doos: 26,8 x 26,8 cm
van het langwerpige bord: 25 x 50,5 cm
Het spel:
Net als in het reguliere Monopolyspel gaat het er om zoveel mogelijk geld te vergaren. Zodra 1 speler geen geld meer heeft moeten de andere spelers hun geld tellen om te zien wie er gewonnen heeft. 

De rugzijde van het bord is rood, evenals de inlage van de doos. Het bord is vertikaal gevouwen. De kleurenfoto op de onderzijde van de doos laat een plaatje zien van 2 meisjes en een jongen. 
Er kunnen 4 kinderen tegelijk spelen, want er zijn 4 autootjes, respectievelijk geel, rood, blauw en groen. De kassa's moeten worden verdeeld onder de spelers die dezelfde kleur auto hebben. 
Het spel is een Kermis en zal in circa 20 minuten gespeeld zijn. Suikeroompje brengt je naar de 8-baan, goochelaar, waterglijbaan, botsautootjes, poppenkast,minigolf, enz..  Als je op een Attractie komt moet je het bedrag betalen dat op het vakje staat en zet je een van jouw kassa's op het vakje. Nu ben je de eigenaar van die attractie. Als je ook de andere attractie van dezelfde kleur hebt, moet een bezoeker de dubbele prijs betalen. 
Er zijn 6 Kans velden waar kaartjes kunnen worden getrokken met typische kermis opdrachten. TDe afmetingen van deze kleine kaartjes zijn 42 x 63 mm.


DeLuxe versie uit 1997.Versie: Monopoly Luxus Editie, ref. 14549/165  
Uitgever: Parker Bros./Hasbro Magyarország Kft. - 1997
Afmetingen van de doos: 26,8 x 40,3 x 8,8 cm
van het dubbel gevouwen bord: 25,2 x 25,2 cm
The game: 
Al weer een fraaie uitgave van het "beroemde gezelschapsspel". De doos heeft dezelfde lengte en breedte maten als die van de "standaard" doos, in tegenstelling tot de Amerikaanse Deluxe editie, waarvan de doos nog lang is.
Helaas zijn deze beide dozen nogal kwetsbaar, maar de inhoud is goed verzorgd: In de doos zitten, behalve het stevige bord (met donkerblauwe rug) een zacht plastic inlage met 4 vakjes voor de huizen en hotels, maar in het bijzonder de nooit eerder gebruikte "Banker's Tray", een mooi gevormde geld-en-kaartjes-houder van stevig blauw plastic. U moet zelf de bijgeleverde stickers op zowel de tray als de 2 afzonderlijk kaartjeshouders (voor de Szerencse- en Meglepetés kaartjes) plakken. De duidelijke kleurenfoto op de onderkant van de doos geeft een goed beeld van van het totale spel.

Deze keer toont het deksel de derde zijde van het bord, dus met de eigendommen Móra park - Szerencse-kártya - Oskola utca - Dóm tér - Déli Vasútvonal - Dobó tér - Almagyar utca en een gedeelte van de kraan, waarop 2 van de 10 goudkleurige lopers te zien zijn.
de huisjes en hotels zijn gemaakt van mooi glanzend hout. De bankbiljetten zijn de zelfde als die van de  "standard" editie.


Versie: Capitaly
             Az üzleti élet játéka (spel uit het zakenleven)
Uitgever: Oliver Games - Budapest - 1997
Afmetingen van de doos: 48,8 x 24,8 x 5,2 cm
                     van het bord: 46,5 x 47,0 cm
Het spel:
Gezien de zéér grote overeenkomst tussen de handleidingen van dit spel en dat uit 1986, is het aan te nemen dat dr. Seres László (die in de versie van 1986 als direkteur genoemd wordt) ook direkteur van Oliver Games is!? Hoewel ik zijn naam niet heb gezien op het grote naambord aan de ingang van Oliver Game's in de Kolostor ut in Budapest.
Hoewel de doos van deze moderne uitgave groter is en het deksel voorzien is van een kleurenfoto van wolkenkrabbers-en-huizen zit hierin toch ook weer een overeenkomst met de versie uit 1986!
Het lekijke, zwarte bord, met donkergroene rug, is nu echter bijna vierkant, waardoor de zijden 1 en 3 tussen de hoekpunten 10 velden bevatten en de zijden 2 en 4 nog maar 9 velden. De eigendomsbewijzen zijn net zo akelig zwart als het bord, maar hebben een (onbeschreven) rode rugzijde. De Kans-kaartjes zijn geel. De 6 lopers zijn plastic pionnetjes waarvan de kopjes verwijderd kunnen worden. 
Er zijn 30 huizen van wit plastic en 10 hotels van blauw plastic. De beide dobbelstenen zijn wit, één met zwarte ogen en één met blauwe ogen.
Merkwaardig is het dat juist nú de bankbiljetten een geheel eigen ontwerp hebben, dat op geen enkele wijze aan monopoly-geld doet denken. Twee grote P's moeten de nadruk leggen op de geldeenheid (Capitaly) Pengô.

De prijs van dit spel bedroeg in juli 1997: 4.250,- Ft (€ 23,60).

 

Versie: Monopoli, Kermi eng.sz. (handels toegangsnr.): 98/3-00488
              Mindenkinek Monopoli (Monopoly voor iedereen)
Uitgever: K&K - Debrecen - 1998
Afmetingen van de doos: 5 x 22 x 36 cm
            van het bord: 43 x 59,8 cm
Het spel:
De fabrikant K&K heeft in deze uitvoering héél duidelijk elementen van zowel het "echte" Monopoly als van Gazdálkodj Okosan bijeen gebracht.
Behalve de naam Monopoli (met een i !) gebruikt hij ook precies alle velden uit het spel van Hasbro, maar …. er zijn 4 velden extra. Het 2x gevouwen bord is rechthoekig, met 13 velden aan de lange zijden en 9 velden aan de korte. Daardoor liggen er 2 stations op de 3de zijde. De ondergrondkleur van dit bord van slap karton is blauw en de kleur van de velden is lila. De kleurenbalk van de velden is steeds geel en alle velden zijn genummerd, dus van 1 t/m 43 (Start is niet genummerd). De schatkist op de Meglepetés velden is bruin en op de Szerencse velden staat een "mannetje-onder-paraplui bankbiljetten te vangen". De gevangenis staat nu, vast niet toevallig, op veld (13) en het mannetje op veld (35) dat u naar de gevangenis stuurt is … de boef zelf. Op 2 van de stations staat de mooie, gestroomlijnde trein in spiegelbeeld van de andere. Op het "Extra Belasting"-veld (38) staat niet, zoals u zou verwachten, de "gouden-ring-met-diamant", maar een "bundeltje-dollarbiljetten-met- vleugels".
De 4 extra velden, die ook op het deksel getoond worden, zijn resp.:

40. Twee beurten overslaan!!
41. Tijd is geld. 1x niet gooien, maar je krijgt wel 5.000 Ft.
42. Geld maakt niet gelukkig! Betaal dan ook maar 4.500 Ft.
43. Je krijgt zoveel maal 10.000 Ft als je ogen gegooid hebt.

Héél vreemd is het dat de 32 huizen en 12 hotels van papier zijn en nog uit de vellen geknipt moeten worden! Waar deze huizen (30x50 mm) en hotels (70x70 mm) gelegd moeten worden is niet geheel duidelijk, want de velden waarop zij moeten liggen zijn slechts 38 mm breed. Even merkwaardig is het feit dat de teksten van de Szerencsere- en Meglepetés-kaartjes precies die van het "echte" spel zijn, alleen van stapeltje gewisseld. Waarom?
Opvallend zijn de 2 verschillende dobbelstenen: 1 is geel met rode stippen en de ander is groen met rode stippen.

Overeenkomsten met Gazdálkodj Okosan, een ander spel van inlands fabrikaat, zijn:

De bankbiljetten dragen de beeltenis van bekende personen en stadsgezichten, zoals die op de officiële waardepapieren voorkomen. De kwaliteit van het papier is echter bedroevend goor, evenals trouwens van de eigendoms- en andere kaartjes! Biljetten van 50.000 Ft heeft de Hongaarse Nationale Bank echter nooit uitgegeven, vandaar dat ze in dit spel "Schuldbekentenissen" genoemd worden. Volgens de spelregels moet elke speler ook 1 biljet van 2.000 Ft ontvangen, maar deze zijn er gewoon niet!

De 6 lopers zijn 6 schaak-pionnetjes van gekleurd plastic.

De kartonnen inlage in de binnendoos bevat de zelfde merkwaardig uitgesneden vakjes voor de attributen als van de diverse uitvoeringen van Gazdálkodj Okosan, maar dit is toch te weinig reden om te veronderstellen dat ook die spellen door K&K gemaakt zouden zijn.

De prijs van dit spel bedroeg in maart 1998: 2.000,- Ft (€ 9,10).

 


De volgende 3 buitenlandse spellen worden door Hasbro-Hu gepromote 
t.b.v. het leren van Engels en Duits:


Europa editie in de Duitse versie.Versie: Monopoly Europa - Duits, Ref.Nr. 15283/100  
Uitgever: Parker/Hasbro - 1999
Afmetingen van de doos: 27,0 x 40,2 x 6,5 cm
Het spel:
Natuurlijk heeft Parker/ Hasbro van de gelegenheid gebruik gemaakt om bij de introductie van de Euro weer een speciale editie uit te geven. Was er in 1991 sprake van slechts 12 landen van de Europese Gemeenschap, nu behoren 15 landen tot de Europese Unie en 7 landen zullen er in de komende jaren bij komen. De makers van dit spel hebben daar al rekening mee gehouden door deze landen vooraan op het bord te plaatsen. De duurste eigendommen zijn de hoofdsteden van die landen die het eerst lid werden. Groepen die gelijktijdig lid werden zijn naar het aantal inwoners van de hoofdstad verdeeld.

De hoofdsteden en landen zijn vanaf Los:
 
Vilnius (Litouwen) - Riga (Letland) - Sofia (Bulgarije) - Bukarest (Roemenië) - Warschau (Polen) - Boedapest (Hongarije) - Bern (Zwitserland) - Helsinki (Finland) - Stockholm (Zweden) - Wien (Oostenrijk) - Lisbon (Portugal) - Madrid (Spanje) - Athens (Griekenland) - Dublin (Ierland) - Copenhagen (Denemarken) - London (Verenigd Koninkrijk) - Luxemburg (Luxemburg) - Brussels (België) - Amsterdam (Nederland) - Rome (Italië) - Berlin (Duitsland) en Paris (Frankrijk).

De 4 stations zijn nu de 4 drukste luchthaven van Europa, t.w. Schiphol (Amsterdam) - Rhein-Main (Frankfurt) - Paris Charles de Gaulle en London Heathrow. De beide utiliteitsbedrijven zijn geworden: het Europese Parlement en het Europese Gerechtshof.

Het deksel toont vergrote lopers en een banier met "Europa". Op de onderkant van de doos staat een fraaie kleurenfoto van het bord met alle attributen.
Jammer is het dat er deze keer maar 8 lopers zijn, een zéér beperkte keuze dus uit de 22 landen. Het zijn resp.: Brandenburger Tor (Duitsland) - Manneken Pis (België) - Parthenon (Griekenland) - Templo de la Sagrada Familia (Spanje) - Eiffeltower (Frankrijk) - Scheve toren van Pisa (Italië) - The Houses of Parliament (Verenigd Koninkrijk) en natuurlijk de molen voor Holland. 
In het goed verzorgde boekje van de Handleiding wordt een uitvoerige toelichting gegeven bij deze lopers.
De 7 verschillende bankbiljetten zijn mooie kopieën van de echte €-biljetten. De € 1's zijn goud en zilverkleurige (plastic) munten. Op of over Los ontvangt u € 200. Waarom de plastic huisjes met dakrand en schoorsteen nu donkerblauw zijn en de hotels goudbruin wordt niet nader toegelicht. 
De beide dobbelstenen zijn donkerblauw met gouden stippen.


Disney Monopoly - Engelstalig..Versie: Monopoly Disney Edition, Ref.Nr. 19631/102 
Uitgever: Parker/Hasbro Inc. - 2002
Afmetingen van de doos: 26,8 x 40,0 x 6,5 cm
Het spel: 
In deze uitgave zijn de straten van het bord vervangen door titels van bekende Disney verhalen.

Vanaf Start zijn alle velden: 

Tarzan - Fascinating World - Toy StoryPocahontas - Snow White - Jail - Dumbo - Wand - The Beauty and the Beast - Arielle, the Mermaid - Captain Hooks Pirate boat - Red and Toby - Fascinating World - Bianca & Bernie - Jungle book - Free Parking - Steamboat Willie - Sleeping Beauty - Lady and the Tramp - Cinderellas coach - Mulan - Alice in Wonderland - Elfs dust - Cinderella - Go to Jail - Bambi - Aladdin - Fascinating World - Pinocchio - Cruella De Vils car - Showtime - The Lion King - Tax to Prince John and 101 Dalmation

De Chance kaartjes werden Fascinating World kaartjes, terwijl de Community Chest kaartjes hier Show Time kaartjes heten.
Het geld bestaat uit gekleurde biljetten met het bedrag links en rechts en Dagobert Duck daartussen als Mr.Monopoly.
De 8 lopers zijn Disney figuren zoals zij voorkomen in de verhalen: Peter Pan - Sneeuwwitje - Pinokkio - Lady en Vagebond - Dombo - Alice - Tarzan en Doornroosje.
Er zijn 32 groene "huisjes van Wil Konijn" en 12 blauwe "Kastelen van Doornroosje".


Star Wars, Engelstalig.Versie: Star Wars - Episode II , Ref. Nr. 47164/102
              "Collectors Edition" 
Uitgever: Parker/Lucasfilm Ltd./Hasbro - febr. 2002
Afmetingen van de doos: 26,8 x 40,0 x 6,5 cm
Het spel:  
Al weer een 4de versie van Star Wars en de 2de naar aanleiding 
van een film: Attack of the Clones.

De tekst op de onderzijde van de doos luidt:

"Stort je in de strijd om de heerschappij over het Melkwegstelsel!
In deze speciale editie van Monopoly neem je zelf deel aan de grote oorlog tegen de  Clones. Kies een van de acht pionfiguren – je bepaalt zelf of je kiest voor de Duistere of voor de Lichte zijde. Volg een intergalactische route over het speelbord en verzamel onderweg zoveel mogelijk Republikeinse Credits!
De speciale "force'-dobbelsteen en fiches bieden een extra uitdaging als je je krachten moet meten met de andere zijde in de strijd om de opperheerschappij. Leiden Obi-Wan Kenobi en Yoda de Jedi je naar de overwinning? Of wordt dit de kans waar de kwaadaardige Graaf Dooku en Jango Fett al zo lang op wachten? Wie een faillissement weet te voorkomen, zal uiteindelijk zegevieren.
May the Force be with you!"

De Chance and Community Chest-kaartjes zijn vervangen door de Jedi- en Sith-kaarten.
De 8 tinnen lopers zijn: Obi-Wan Kenobi - Anakin Skywalker - Padmé Amidala - Mace Windu - een Clone Trooper van de Lichte kant - Graaf Dooku - Jango en een Supergevechtsdroďde van de Duistere kant
De valuta van de Star Wars bankbiljetten is Republikeinse Credit. De huizen en hotels zijn vervangen door Appartementen en Torens.
Behalve de 2 gewone dobbelstenen is er deze keer ook een Force-dobbelsteen bij. 


Euro Gazdálkoj Okosan, 2002.Versie: Gazdálkodj (társasjáték) okosan!, b.c. 154360
               Eredeti kiadás (speciale uitgave)
Uitgever: Oliver Games Kft./Minerva Kiadó/Regio Kft. - 2002
Afmetingen van de doos: 24,2 x 40,2 x 6,5 cm
                     van het bord: 39,1 x 56,3 cm
Het spel:
Met het vooruitzicht dat Hongarije toe gaat treden tot de Europese Gemeenschap heeft de firma Oliver Games van de gelegenheid gebruik gemaakt om een moderne versie uit te geven van het oorspronkelijk communistische spel Gazdálkodj okosan! zoals dat werd uitgegeven in de 60-er jaren. Inderdaad een interessante uitdaging.

Het valt meteen op dat het typisch blauwe deksel 18 yellow sterren heeft. Het degelijke, zware bord is minder zwaar dan die uit 1960 en ietwat kleiner. Terwijl die uit 1960 slechts 1 vouw heeft, heeft dit nieuwe bord er 2 evenwijdig aan de korte zijde en past in de doos. De indeling van het bord is een kopie van dat uit 1960, maar het ontwerp is van deze tijd.
Zoals gewoonlijk is het doel van het spel om zóveel te vergaren dat een huis gekocht kan worden dat vervolgens ingericht moet worden met deze keer modernere meubilair voor de woonkamer en keuken zowel als voor een stofzuiger, wasmachine, een TV en een  videorecorder. De eerste speler die het huis meubileert en bovendien minstens  € 2,000 heeft gespaard is de winnaar. Daartoe krijgt elke speler een woning-plattegrond, waarin hij slechts 6 delen moet leggen, net als in de eerdere uitgave.

Enkele voorbeelden van opgewaardeerde velden zijn:

nr.1: Waar op dit veld slechts een café was, is er nu een wijn bar.
nr. 2
: OTP was 's lands spaarbank, waar een spaarder 5% rente op zijn aandelen krijgt; nu is de OTP een bank waar men een rekening opent, met een credit card, tegen een rente van 7%.
nr.20: Voorheen was hier een sigaretten winkel; nu is het een winkel voor mobiele telefoons.
nr.35: Voorheen moest u een boete van 10 Ft. betalen voor het oversteken van de straat op een verkeerde plaats; tegenwoordig schaft u zich een nieuwe auto aan en betaalt een lease bedrag van € 200.

Er zijn 41 velden, net als in de uitgave van 1960, waarvan 6x Szerencsekerék (Rad van Fortuin). Er zijn slechts 36 witte Rad van Fortuin kaarten (55x80 mm), terwijl er in de uitgave van 1960  46 waren. Het geld bestaat uit 6 erg mooie Euro bankbiljetten,  eenzijdig in kleur bedrukt: 20 - 50 - 100 - 200 - 1000 en 5000. Elke speler ontvangt €17,100 bij de aanvang van het spel. Op/over Start de OTP Bank betaalt u 
€ 4000
/2000.
De lopers zijn 6 schaakpionnen van gekleurd plastic. De enige dobbelsteen is wit met zwarte stippen. 
De binnendoos bevat een inlage van stevig wit plastic met 9 vakken.

Zoals op de onderzijde van de doos staat bevat dit spel een vrijkaartje voor de dierentuin van Budapest. Maar ... het vrijkaartje in mijn doos was slechts geldig van october 2002 tot maart 2003 en van october 2003 tot maart 2004.
Een andere kans in Budapest was een gratis Gundul pannekoek in het geval dat de doos daarvoor een gratis kaartje bevat. De mijne had helaas niet zo'n kaartje.


Hongaarse versie van Wereldwonderen.Versie: Világcsodák, ref. 48285/156
Uitgever: Parker/Hasbro Magyarország Kft. - 2003
Afmetingen van de doos: 27 x 40.3 x 6,5 cm
Het spel: 
Deze heel fraaie speciale editie laat Mr.Monopoly zien zowel op het deksel als op het bord. 
In deze uitgave zijn de eigendommen 22 van de meest indrukwekkende en bekende wonderen van de wereld. Op de hypotheek-zijde van de eigendomskaartjes staat een korte geschiedenis. De stations zijn vervangen door Europese vliegvelden. Alle velden zijn vanaf Start:

Niagara Falls - Meglepetés-kártya (verrassingskaart) - Mount Everest - Utasbiztosítás (reisverzekering) - Amsterdam Schiphol - Great Barrier Reef -Szerencse-kártya (gelukskaart) - Grand Canyon - Angel Falls - Börtön/Csak látogatóban (gevangenis/slechts op bezoek) - Cristo Redentor - Pénzváltó hely  (geldwisselkantoor) - Eifel Tower - Colosseum - Paris Charles De Gaulle - Stonehenge - Meglepetés-kártya - Taj Mahal - Moai szobrok (standbeelden)- Ingyen parkolhatsz! (vrij parkeren) - Machu Picchu - Szerencse-kártya - Angkor Wat - Petra - Rhein-Main Frankfurt Int.Nagy Fal (large wall) - Pharos, Alexandria - Utazási iroda (travel agent) - Colossus, Rhodos - Irány a börtön (ga naar de gevangenis) - Mauzóleum, Halicarnassus - Zeus Szobora, Olympia - Meglepetés-kártya - Artemis Temploma, Efeze - London Heathrow - Szerencse-kártya - Lelógus kertek (hangende tuinen) - Répülôtéradó (luchthaven belasting) en Nagy Piramis, Gizeh.

De velden hebben nummers die verwijzen naar de plaatsen in de wereld waar deze monumenten zich bevinden. 
Merk op dat de schatkist bruin is i.p.v. blauw. De opdrachten op de kaartjes zijn aangepast aan deze uitgave, bijv.:

Voedselvergiftiging opgelopen. Je ontvangt € 50 schadevergoeding.

Betaal € 100 voor inentingen.

Familieverpakking diarreepillen! Betaal € 20.

Je wint een spelletje poker in het hostel. Je ontvangt € 50.

De zwaar metalen lopers zijn geen wereldwonderen maar kopieën van uitvindingen van transportmiddelen, t.w.: strijdwagen - kano - luchtballon - fiets - stoomtrein - klipper - vliegtuig en auto
De binnendoos heeft een lange donkerblauwe plastic inlage met 4 grote vakken voor het opslaan voor van de huizen en hotels en 2 rijen sleuven voor de kaarten en bankbiljetten van de bankier. De bankbiljetten zijn die van de eerdere uitgaven.
De plastic huisjes zijn donkerblauw, de hotels zijn beige. De beide houten dobbelstenen zijn donkerblauw met gouden stippen.
De kleurenfoto op de onderzijde van de doos laat duidelijk alle details van het spel zien.

De specialteit van dit spel zijn de 4 geplastificeerde paspoorten. Het doel is op op alle straten te komen en ze in het paspoort aan te geven. De eerste speler die alle wereldwonderen heeft bezocht ontvangt een bonus van € 1500. Dit is tevens het einde van het spel. 
De kruisjes kunnen uit het paspoort verwijderd worden met het donkerblauwe doekje dat bij het spel wordt meegeleverd.

De Hongaarse versie lijkt op deze Duitse uitgave.Versie: Europa kiadás, ref. 15283/165 
Uitgever: Parker/Hasbro, Magyarország Kft. - 2004
Dimensions of the box: 6.5 x 26.8 x 40.1 cm
The game:
Zie voor de beschrijving van dit spel, verschenen omstreeks 1 mei 2004 toen 7 nieuwe landen (waaronder Hongarije) toetraden tot de Europese Unie, wat er over de Duitse uitgave, die hiervoor is beschreven, gezegd is.


 


STEDENSPELLEN

De inlandse fabrikant van alle Capitaly-spellen is Oliver Games Kft. - Kolostor u. 30 - 1037 Budapest. 
Deze firma begon in 2000 met de uitgave van goed verzorgde Hongaarse stedenspellen. 
De uitgave van deze stedenspellen iwordt mogelijk gemaakt door sponsoring door lokale bedrijven en instellingen die op de velden genoemd worden. Het ontwerp van deze Capitaly 2000 Stedenspellen is voor alle uitgaven gelijk, nl.:

Het  kastanjebruine deksel toont een kleurenfoto van het stadhuis en daarnaast het kleurrijke wapen van de stad in een wit veld.

Op de onderkant van de doos staat de zelfde kleurenfoto van het stadhuis. Daarnaast staat een verhaal over de stad en een aanbeveling van de burgemeester, een opgave van het aantal deelnemende bedrijven en de lijst van de eerste 15 steden.

De binnendoos bevat een zwart plastic "bankers' tray" met 10 vakjes.

Waar de normale Capitaly editie 10 velden tussen de hoekpunten van zijde 1 en 3 heeft en slechts 9 op de zijden 2 en 4, hebben deze spellen 8 velden op elke zijde van het iets kleinere vierkante bord. 

De Start-hoek heeft ook steeds weer de foto van het stadhuis.

In plaats van kleurenbalken hebben de velden de zelfde "Capitaly symbolen" (kruisen, bollen, driehoeken) maar in een andere volgorde.

De rugzijde van het bord heeft steeds een andere kleur.

De hoofdkleuren van het bord en de eigendomskaartjes (65x100 mm) zijn donkerblauw en rood.

De Szerencsekerék (rad van fortuin) kaartjes (50x80 mm) zijn wit.

De waarden van de éénzijdig in kleur bedrukte 7 Oliver Games bankbiljetten (51x80 mm) zijn in Euro's: 500 -1.000 - 2.000 - 5.000 - 10.000 - 20.000 en 50.000

In tegenstelling tot bij Monopoly is het aanvangssalaris niet, zoals in alle Capitaly uitgaven, verdeeld in een verplicht aantal van de samenstellende waarden. 

Elke uitgave heeft 2 speciale velden:

Bij de ene mag men alleen verder gaan als beide dobbelstenen bij de gooi ófwel even ófwel oneven getallen zijn, bijv. 2 en 4 óf 3 en 5.

De speler die op het "Viessmann" veld komt krijgt de gelegenheid om een moderne, energie besparende en millieuvriendelijke verwarmingsketel in zijn panden te installeren. Als hij de bank € 500 per huis betaalt ontvangt hij een zg. "Vriessmann sticker" die hij op het betreffende eigendom moet leggen. De waarde daarvan is daarmee verviervoudigd.

De huizen zijn wit, de bijna evengrootte hotels blauw.

De 6 lopers zijn plastic schaakpionnen.

De spelregels staan in een groot formaat wit boekje dat ook pagina grote artikelen bevat van slechts een paar van de sponsors.

De eerste twee zijn die van:

Capitaly Gyôr uit 2000.Versie: Gyôr, b.c. 100136
Uitgever: Oliver Games Kft. - 2000
Afmetingen van de doos: 25 x 49 x 5,3 cm
Het spel:
In de spelregels van deze editie staat:  "Capitaly is een 66 jaar oud spel. In het begin was de Pengô de munteenheid."
Dit betekent dat het spel dateert uit 1934, hetgeen bevestigt wat ik gezegd heb in de beschrijving van het eerste spel hierboven. 

Zowel het deksel als de binnendoos zijn glanzend.

Dit eerste stedenspel heeft 1 bankbiljet meer dan gewoonlijk.
Het is een groen biljet van € 100. Er is geen verklaring voor gegeven.

De spelers beginnen met een aanvangskapitaal van € 80.000.

De rugzijde van het bord is grijs.

 

Er zijn 19 sponsors voor deze uitgave.

Het verhaal over Gyôr op de onderzijde van de doos luidt:

"Ten tijde van de stichting van de staat was Gyôr de residentie van de bisschop. Het verkreeg in 1271 stadsrechten  van Stefanus V. Het was één van de belangrijke grensvestigingen ten tijde van de Turkse veroveringen. De burcht werd in 1594 weliswaar door de Turken ingenomen, maar 4 jaar later moest het weer worden teruggegeven. In 1998 vierde Gyôr de 400ste verjaardag van de bevrijding van de Turkse heerschappij.
In de 16de en 17de eeuw ontwikkelde de stad, die door de Kelten Arrabona genoemd werd, zich bijzonder veelzijdig; het werd het centrum van ambachtsnijverheid en handel. In 1743 verklaarde Maria Teresia het tot haar soevereine koninklijke stad, die zij verder stimuleerde in zijn groei. De omwenteling die in de vorige eeuw plaatsvond, bracht een krachtige industrialisering en de grootste veranderingen in het leven van de stad;  in die tijd kregen de fabricage van voeruigen en machines, de textiel- en levensmiddelennijverheid vaste voet in Gyôr en vandaag de dag bepalen zij nog het beeld van de stad. 
Naar grootte en inwonertal is Gyôr slechts de 5de stad van Hongarije,
maar gezien zijn belang voor de economie is zijn rol  hierin van wezenlijk belang. Door de ontwikkelde infrastructuur, het hoge intellectuele niveau en de geschoolde arbeidskrachten worden talrijke buitenlandse investeringen in de regio aangetrokken. Dit traditioneel industriële karakter raakt tegenwoordig wat op de achtergrond door de veelzijdigheid in het kulturele, intelectuele en sportieve leven, nog afgezien van de prachtige barokke binnenstad en de enorme monumenten. Gyôr is ook een festivalstad: het Lente Festival van Gyôr, Gyôrs Internationale Kulturele Zomerfestival, het Artistieke Nostalische Barok festival, het zijn allemaal tradities met gebeurtenissen en programma's die steeds meer bezoekers aantrekken, ook uit het buitenland.

Gyôr is zowel industriestad, als schoolstad en stad van barok en rivieren. Het is een stad met veel historie. Zijn verleden gaat verder terug dan de Romijnse tijd, terwijl hij zich in het heden zó dynamisch ontwikkelt dat dit een mooie belofte voor de toekomst inhoudt."

 

Capitaly SOPRON.Versie: Sopron, b.c. 100129
Uitgever: Oliver Games Kft. - 2002
Afmetingen van de doos: 25 x 49 x 5,3 cm
Het spel:
Kenmerkend
voor dit spel zijn:

Zowel het deksel als de binnendoos zijn mat.

De spelers beginnen met een aanvangskapitaal van 
€ 100.000.

De rugzijde van het bord is rood.

Één van de dobbelstenen is wit met zwarte stippen, de 
ander rood met gouden stippen.

Er zijn slechts 9 sponsors voor deze uitgave.

De spelregels zijn in twee talen.

Het verhaal over Sopron/Ödenburg op de onderzijde van de doos luidt: 

"Sopron,  zo luidt het verhaal, is gebouwd uit stenen van de vroegere Romijnse stad Scarbantia. Het is één van Hongarije's meest toeristieke plaatsen, 's lands poort naar het westen, gelegen tussen het Fertô-meer en het Sopron-gebergte, aan de oever van de Ikva. 
Het heeft een verleden van meer dan 1000 jaar, want het is altijd een bewoonde plaats geweest. Voor hun loyaliteit kregen de inwoners van deze nederzetting in 1277 van onze koning László IV de status van vrije koninklijke stad .
In de loop van de geschiedenis van de stad vonden er zeer belangrijke gebeurtenissen plaats, zoals landsvergaderingen en kroningen van koningen.
Bij de vermaarde volksstemming van 14 december 1924 (
dit moet 1921 zijn, zie http://www.sopron.hu/), waarbij besloten werd waartoe de stad zou behoren, was de uitkomst dat Sopron bij Hongarije zou blijven, dankzij de loyaliteit van (64%) van de bevolking. Sedert die tijd mag de stad de eervolle titel "Civitas Fidelissima", de meest getrouwe stad, dragen. 
Door zijn gunstige geografische ligging, zijn unieke historische- en natuurlijke waarden, zijn geneeskrachtige klimaat, zijn geneeskrachtige- en recreatieve mogelijkheden, zijn veelheid aan monumenten in de omgeving, zijn bruizende culturele leven, zijn wetenschappelijke en zakelijke internationale betrekkingen, zijn weelderige gastvrijheid en zijn goede wijnen, werd Sopron terecht tot één van de meest belangrijke vreemdelingen-centra van het land, beroemd over de hele wereld."


De spellen van de volgende13 steden zullen nog volgen: 
 
Vác - Eger - Pécs - Szeged - Debrecen - Miskolc - Székesfehérvár - Veszprém - Szombathely - Kecskemét - Nyíregyháza - Zalaegerszeg en Szolnok.

 

Your comments and/or additional informations will be highly appreciated! Only then this catalogue remains interesting! So please do send a message to:
Uw opmerkingen en/of aanvullingen worden zeer op prijs gesteld! Zo blijft deze catalogus actueel! Neemt u dan ook gaarne contact op met:

albert c. veldhuis
Zoetermeer - The Netherlands
e-mail: monopoly@muurkrant.nl
(Nederlands,,Deutsch,Français,Magyar)