|

|
Aantal versies: 22
Uitgave: 5 juni, 2004
|

Om een goede vergelijking te kunnen maken tussen het oorspronkelijke,
inlandse spel Capiatly (met 42 velden betreffende Budapest) en Monopoly
(het
spel van Parker Brothers met 40 velden betreffende 8 steden van
Hongarije) worden alle eigendommen en andere velden van beide borden hier
opgegeven.
Capitaly (1986):
Start
- Angyalföld - Szerencsekerék (Rad van
fortuin)
- Kôbánya - Zugló - B.Sz.K.R.T. (tram naar
Szentendre)
- Király utca - Vagyonadó (vermogensbelasting) - Práter
utca - Mester utca - Szerencsekerék - Üllôi út - Rákóczi út -
Margitsziget 10 Pengô belépô díj (Margit eiland
Toegangsprijs 10 P) - Vilmos császár út - Elektromos művek - Frenc körút
- H.É.V. (trein naar Szentendre)
- Szent István körút
- Erzsébet körút - Szanatórium - Sashegy - Fényüzési adó (weeldebelasting)
- Rózsadomb - Gellérthegy - Gázművek - Szerencsekerék - Károly király út
- M.Á.V. (Hongaarse Spoorwegen) - Stefánia út - Andrássy
út - Házadó (huizenbelasting) -Szabadságtér - Osztálysorsjáték
(loterij) - Kossuth Lajos tér - Vörösmarty tér - Névnap
(naamdag) - Szerencsekerék - Dorottya utca - Telefon en Váci
utca.
Monopoly (1996):
Start - Piac tér - Meglepetés-kártya
(verrassingskaart)
- Török udvar - Jövedelem adó (inkomstenbelasting) -
Északi vasútvonal (noord spoorlijn) -
Nagykôrösi út -Szerencse-kártya (gelukskaart) -
Lestár tér - Kisfaludy út -
Börtön/Csak
látogatóban (gevangenis - slechts op
bezoek) - Egyetem
utca - Elektromos társaság (electriciteitsbedrijf) -
Színház
tér - Janus Pannonius út - Keleti vasútvonal
(oost spoorlijn)
- Petôfi tér - Meglepetés-kártya - Nagyerdô
- Bethlen utca - Ingyen
parkolhatsz! (vrij parkeren)
- Móra park - Szerencse-kártya
- Oskola utca - Dóm tér -
Déli Vasútvonal (zuid spoorlijn)
- Dobó tér -
Almagyar utca -
Vízmű társaság (waterleiding)
- Gárdonyi út -
Irány a börtön (Ga naar de
gevangenis)
- Kôfaragó tér - Óváros - Meglepetés-kártya -
Ötvös utca - Nyugati vasútvonal (west
spoorlijn) - Szerencse-kártya - Vörösmarty tér -
Pótadó (extra belasting) en
Dunakorzó.
"Teljesítsd a tervet"
("Voer je plan uit")
In de uitgave van 3 maart 2001 van
het Hongaarse periodiek "Hetek" schrijft Katalin Laudancsek (zie: http://www.hetek.hu/index.php?cikk=9739)
in haar artikel "Kész kapitaliszmus" (is een uitvoerig
artikel over de geschiedenis van Monopoly)
o.a.:
"In de 2de W.O. raakte in
Hongarije de naam Capitaly voor Monopoly in zwang en tot op heden heeft het talrijke metamorfoses
ondergaan van zowel de naam als het karakter van het spel.
In 1952 begon de overheid heel
wat zaken te verbieden, die boosaardige uitwassen van het wegkwijnende imperialisme
genoemd werden. Uit
die tijd stammen de met de hand getekende en met kleurrijke krantenknipsels versierde
exemplaren. (Wie heeft er zo'n exemplaar in zijn bezit?)
In die tijd was het niet verstandig
om over straat te roepen "Kom Capitaly spelen". De politieke leiders
vonden
daarom een manier om de ontstane leegte, na het verbod op het populaire spel, op te vullen met een
"kameraad-vriendelijke" versie. Dat werd "Teljesítsd a tervet"
("Voer je plan uit"), waarin het doel
van de deelnemers (tenslotte allemaal representanten van een socialistisch land)
is het opbouwen van een hogere levensstandaard, ondanks belemmerende aktiviteiten van de vijand (zoals
daar zijn: de kapitalisten, oorlogsopstokers en slechte leerlingen).
Daarna draaide het wiel van de
geschiedenis weer een beetje verder en dit veroorzaakte noodzakelijkerwijs bepaalde wijzigingen: In het
Kádár-tijdperk (János Kádár, 1956-1988) ontstond het wel bekende Gazdálkodj okosan! (spottend
"Szocialy" genoemd), dat in de afgelopen 4 decennia veranderingen onderging, die op zich de moeite van
het bestuderen waard zijn. In het begin was de inrichting van een eenvoudig appartement het
toppunt: meubelen, TV, koelkast, stofzuiger e.d. In de 70-iger jaren werden het ééngezins
woningen en in de
80-er jaren kon men zich al heel makkelijk een weekendhuisje aanschaffen.
Natuurlijk stond dit alles heel ver
weg van Monopoly. Het grootste verschil is volgens de socioloog Ferenc Hammer dat, terwijl oorspronlijk verdienen
van geld het hoofddoel is, dat in de socialistische spellen eerder het uitgeven daarvan is
(maar wél na het verrichten van nuttige arbeid). In de meedogenloze strijd gaat het bij
Monopoly (Capitaly) om het vergaren van vermogen, bij het oost-europese "verstandig
beleidvoeren" moet men zich niet inspannen; alles in de staat hangt immers
af van loketten en een beetje geluk,
inmiddels rustig afwachtend en in de rij voortschuifelend, het liefst anderen met rust latend. De Hongaarse
kapitalistische mentaliteit staat niet in het teken van vechten."
Versie: Capitaly (uit de vóór-communistische periode
'35 - '46)
Uitgever: onbekend
Afmetingen van de doos: 35,5 x 25,5 x 3,0 cm
Het spel:
Dit is een inlandse versie van het monopoly spel dat, net als het spel van
Parker Brothers, omstreeks 1935 verschenen moet zijn, omdat de geldeenheid pengô
van 1927 tot medio 1946 in Hongarije in gebruik was. Bovendien hebben de
bankbiljetten een "locomotieven-patroon" dat lijkt op dat van
Parker Brothers, doch met 2 locomotiefjes en 2 huisjes links en rechts van de
cirkel-met-getal-in-het-midden. Alles duidt eerder op een namaken dan op een
licentie van Parker Brothers.
Zie voor de beschrijving die van het her-uitgegeven spel uit 1986.
Versie: Gazdálkodj
Okosan! - communistisch
(Voer een verstandig beleid!)
Uitgever: Alföldi Nyomda - Debrecen - ±1960
Afmetingen van de doos: 29 x 20 x 6 cm
van het bord: 41,4 x 60 cm
Het spel:
De uitvoering van dit spel uit de communistische periode (1946 - 1989) is
natuurlijk zeer pover. Het grote bord is van zwaar karton en zit in een grote
enveloppe. De toebehoren zitten in een kleinere, maar degelijke, blauwe
doos. De handleiding zegt dat dit een spel voor 2 tot 7
spelers is, maar rekent daar kennelijk de bankhouder bij, want er zijn maar 6
lopers.
Doel van het spel is om zóveel te sparen dat men een huis kan
kopen en dat vervolgens kan inrichten met zaken als een stofzuiger,
woonkamerinrichting, keukeninrichting, radio, wasmachine en naaimachine.
Degene die het eerst het huis heeft ingericht én nog minstens 2.000
Ft aan spaarbewijzen heeft gespaard, heeft gewonnen.
Daartoe krijgt iedere speler een woning-plattegrond, waarvan hij de 6
segmenten moet gaan invullen. Alleen op O.T.P. (19) kunt u een huis
kopen, terwijl u op veld (11) meubelen mag kopen. Op veld (33) mag u bij
Keravill alle apparaten kopen.
Heel opvallend aan dit "gezelschapsspel" is dat er duidelijk ook een opvoedkundige
doelstelling is. Dat blijkt wel uit de belerende teksten van sommige
Kanskaartjes, zoals:
 |
Ga naar de bioscoop! De film is leerzaam en onderhoudend. Ga verder naar
veld (17) en betaal 10 Ft. |
 |
Sporten is gezond en geeft verstrooiing. Jij moet ook gaan sporten. Ga
verder naar veld (7). |
 |
Lees! Lezen is een prettig, nuttig en goedkoop amusement. |
 |
Jij hebt de straat bevuilt! Betaal 10 Ft. |
Het gebeuren speelt zich af in Budapest en omgeving, hetgeen blijkt
uit het feit dat u kunt gaan wandelen op het Margit-eiland (26), naar het
Vissersbastion (29) kunt gaan, een boottochtje over de Donau kunt maken naar
Visegrád (38) en 2 rondes op het Balatonmeer (13) mag/moet blijven.
Enkele
andere velden zijn: een schoenenwinkel (14), bioscoop (17), sigarenzaak (20),
banketzaak (24), warenhuis (28) en schouwburg (36).
Er zijn in totaal 41 velden, waarvan 6x Szerencsekerék (Rad
van Fortuin). Er zijn 46 Kanskaartjes, maar de kaartjes
hebben geen enkele afbeelding. Er zijn 60 spaarbewijzen van 1.000 Ft en 30
spaarbewijzen van 5.000 Ft. Het geld bestaat uit eenvoudige, neutrale
biljetten van 10 - 20 - 50 - 100 - 200 en 1.000 Ft.
Elke speler krijgt bij de aanvang van het spel 4.000,- Ft. Op/over Start
krijgt u 4.000,- /2.000,- Ft als loon.
Het spel heeft ten tijde van de uitgave 52,40 Ft gekost.
Versie: Takarékoskodj!
(Spaart!) -
communistisch
Uitgever: TRI-TON HSZ - ±1980
Afmetingen van de doos: 29 x 20 x 6 cm
van het bord: 41,8 x 60 cm
Het spel:
Omdat ook dit een spel is waarvan het zware bord niet in de doos past en
de uitvoering eenvoudig maar degelijk is, ligt een vergelijking met het spel
"Gazdálkodj okosan!" voor de hand. Maar omdat de bedragen ongeveer
een faktor 10 hoger zijn is het aannemelijk om te vermoeden dat dít spel véél
later is uitgeven.
Doel van dit spel is om als eerste in het bezit te komen van een gezinswoning
met 3 kamers, een auto, een weekend huis én 10.000 Ft aan spaarbewijzen.
Het is niet bepaald een spel waarin men kapitalist wil worden door een
monopoly te verkrijgen over een onroerendgoed-imperium. Veeleer is
het een spel, zoals te verwachten is in een communistische maatschappij, van zuinig
omgaan met je geld en daarvan zoveel mogelijk te genieten door bijvoorbeeld
het bezit van een weekend-huis en reizen te maken op de motorfiets naar de
Donaubocht (27), met de autoclub naar Venetië of Parijs (35), met de bus naar
het buitenland (22) of op eigen gelegenheid, voor een zomervakantie, naar het
buitenland (36).
Er zijn 6 groene Családi ház
(gezinswoning)-kaarten, dus kan het spel door 6
personen, plus een bankier, gespeeld worden. Zodra men op één van de 6 velden
met deze titel komt mag het eigendomsbewijs gekocht worden, voor 80.000
Ft. Op een gelijkluidend volgend veld kunt u beginnen met de bouw van de
eerste (van 3) kamer. Daartoe moet u 10.000 Ft aanbetalen en schiet
de bank u 15.000 Ft voor. Dit wordt kenbaar gemaakt door gele
en blauwe plastic fiches die de bankier op
uw eigendomsbewijs legt. De volgende kamers mag u niet eerder bouwen dan dat de
vorige geheel afbetaald is. Het is belangrijk dat u een onroerendgoed-verzekering
afsluit want onderweg kunt u heel wat tegenslagen ontmoeten.
Vervolgens kunt u één van de 6 leuke, maar erg kleine, race autootjes
aanschaffen op veld (17) of (30). Dat kost u niet alleen 68.000 Ft, maar
bovendien een WA+ongevallen+bagage verzekering voor de somma van 450 Ft.
Maar als u voor 5.000 Ft een winst-deelname-polis gekocht heeft, op één
van de velden (20) of (41), dan heeft u kans om in een Brief het bericht
te krijgen dat u daarmee een auto bij de bank kunt ophalen. Op veld (28) moet u
een Casco-verzekering sluiten voor 3.000 Ft.
Op één van de velden Pilis (6, blauw),
Mátra (8, groen), Börzsöny
(18, blauw), Balaton (25, groen),
Dunakanyar (32, bruin) en Velence
(42, bruin) kunt u een weekend-huis bouwen
dat uit 2 langwerpige, gele gebouwen
bestaat. De bouwgrond kost 50.000 Ft, waarna u er de gebouwen op kunt bouwen
voor 25.000 Ft per stuk. Als een andere speler op uw eigendom komt dan moet hij
u huur betalen, onbebouwd 1.000 Ft, met 1 gebouw 1.500 Ft en met 2
gebouwen 2.000 Ft.
Tenslotte kunt u steeds spaarbewijzen kopen, die u op de velden (3) en
(24) 5% rente opleveren. Maar …. in de loop van het spel staan u ook tegenslagen
te wachten, want op:
(2)...moet u voor de TOTÓ betalen.
(7) ..kunt u een griepje krijgen, waarvoor u 2
beurten moet overslaan.
(10) loop uw huis brandschade op, hetgeen u 1 kamer kost.
(12) rijdt u uw fraaie race-auto total loss. Als u verzekerd bent krijgt u,
tegen inlevering van het wrak,
40.000 Ft vergoed, en als u niet verzekerd bent
krijgt u dus niets.
(16) moet u al uw verzekeringspolissen inleveren.
(21) en (39) moet u belasting betalen voor uw auto (600 Ft), uw gezinswoning
(300 Ft) en uw
weekend-huis (150 Ft)
(33) is er in uw huis ingebroken. Als u verzekerd bent ontvangt u van de Staats
Verzekeringsbank
2.500 Ft, maar als u niet verzekerd bent kost u dat 3.000 Ft.
Er zijn in totaal 42 velden (omdat Start het 1ste veld is),
waarvan 5x Levél (Brief), een soort Kanskaartje
dus. Er zijn 30 Brieven die niet op een veld op het bord liggen maar
onder beheer van de bankier zijn.
Enkele opdrachten luiden:
 |
Jij hebt een gezin gesticht. Omdat je daar goed voor wilt zorgen heb je
een levensverzekering gesloten. Betaal 1.000 Ft. |
 |
Jij bent jarig geweest en daarvoor heb jij je vrienden uitgenodigd. Die
avond heeft jou 500 Ft gekost. Betaal dat aan de bank. |
 |
Jij had op je werk zó'n goed idee dat het is geaccepteerd. Jij ontvangt
onmiddellijk een beloning van 1.500 Ft. |
Er zijn 60 spaarbewijzen van 10.000 Ft en 30 spaarbewijzen van
20.000 Ft. Het geld bestaat uit eenvoudige, neutrale bankbiljetten in
verschillende kleuren, in de waarden van 50 - 100 - 200 - 500 - 1.000 - 5.000 en
10.000 Ft.
Elke speler krijgt bij de aanvang van het spel 100.000,- Ft. Op/over Start krijgt u 10.000,- /20.000,- .
Versie: Capitaly,
régi idôk játékai (uit de reeks Nostalgische
Spellen)
Uitgever: Tücsök (Krekel)
- Budapest -1986
Afmetingen van de doos: 35,5 x 25,5 x 3,0 cm
van het bord: 48,5 x 33,0 cm
Het spel:
Op het deksel van de doos staat een iets verkleinde afbeelding van het langwerpige
bord, in de kleuren rood, beige
en zwart.
Tussen de hoekvelden van de lange zijden van het bord bevinden zich 12 velden,
terwijl er 7 velden tussen de hoekpunten aan de korte zijden liggen.
Daarom liggen de straten uit de 3de en 7de groep langs 2
zijden van het bord. De eerste groep is samengesteld uit wijken uit PEST,
die van de 5de groep uit wijken van BUDA, terwijl de overige
velden allen straten uit BUDAPEST zijn. De rugzijde van de mooie beige
kleurige eigendomskaartjes is onbedrukt.
De straten hebben op het bord geen vermelding van de aankoopprijs, terwijl de
groep aangeduid wordt door strepen, driehoeken, kruisen en cirkels. Er zijn slechts
3 stations die bovendien niet in het midden van de zijden liggen. Anderzijds
zijn er ook 3 openbare werken, t.w. naast het Electriciteits- en
Gasbedrijf ook nog de Telefoon. Er zijn 3 velden waarop u belasting moet
betalen. Écht Hongaars is de beloning van 500 P die u van elke speler krijgt op
uw naamdag (= Névnap).
Op het middenveld staat een tekening van de Skyline van New York,
met daaronder de vermelding "wettelijk beschermd".
Aan de kant van Start is het veld voor de enige kaartjes die er zijn, de 24 oranje
Kans-kaartjes, die u moet trekken als u op een Rad van Fortuin-veld
komt. In plaats van "op bezoek in de gevangenis" gaat u zich in dit
spel ontspannen op het Margit eiland (dat midden in de Donau ligt). Hier wordt u
op de 3de hoek niet naartoe gestuurd, want dáár gaat u aan een
loterij meedoen. U moet daar meteen nogmaals gooien. U krijgt het 10-voudige van
het gegooide aantal ogen in Pengôs van de bank; als u 12 gooit krijgt u zelfs
de hoofdprijs van 10.000 Pengôs. In plaats van Vrij Parkeren komt u in het
Sanatorium. Daar kunt u ook door een Kans-kaartje naartoe gestuurd worden, want
"U bent uitgeput, u moet behandeld worden; ga naar het Sanatorium!".
Het is er wel een soort gevangenis, want ook nu mag u er pas na 3 beurten uit.
In de binnendoos zit een vakkeninlage van zwart plastic waarin 5 vakjes
zitten voor de attributen.
De 7 bankbiljetten zijn in zwart gedruk op gekleurd papier
in de waarden:10 - 50
- 100 - 200 -
500 -
1000 en 5000 Pengô. De lopers zijn 6 gekleurde, ronde schijfjes van hout. Er
zijn 32 beige huizen van mat, ruw
hout en 12 rode hotels.
Van de 2
dobbelstenen is er 1 zwart en 1 rood.
Versie: Gazdálkodj (DE)
okosan!, zonder ref.nr.
Uitgever: wordt niet vermeld (V-teken en klaverblad) - ±1990
Afmetingen van de doos: 21,0 x 30,0 x 4,7 cm
van het bord: 41,3 x 56,8 cm
Het spel:
Dit is een moderne versie van het communistische spel dat gebaseerd is op het kopen
en inrichten van een huis. Behalve het geheel ingerichtte huis en
minstens 5.000,- Ft aan spaarbewijzen, moet de winnaar nu ook nog voor
400,- Ft aan boekenbonnen hebben.
Deze uitvoering ("Beheer (maar) Verstandig"), met lichtblauw
deksel, is een eenvoudige uitvoering van het spel. Het bord is van
slap karton. Het lijkt wel of de uitgever dit spel met grote haast
heeft samengesteld, want op veld (6) moet 150 Ft betaald worden, terwijl er geen
bankbiljetten van 50 Ft in het spel zijn. En op veld (28) heeft hij vergeten een
opdracht te drukken.
Behalve dat de woning-plattegrond nu 9 segmenten bevat die
ingevuld moeten worden, is de inrichting duidelijk luxer. Naast de
bekende stofzuiger, woonkamerinrichting, keukeninrichting, radio en
wasmachine moet u nu ook nog sparen voor een koelkast, TV, fiets en
pingpongtafel.
Nadat u op veld (14) of (26) een huis op afbetaling gekocht heeft kunt het
gaan inrichten. Daartoe kunt u in de "speciaal zaken" op de velden (4)
en (34) de huishoudelijke apparaten, t.w. de TV, radio, stofzuiger, koelkast en
de wasmachine aanschaffen. Veld (29) is de "Meubel en Sport" zaak,
waar u de woonkamer- en keukeninrichting, de pingpongtafel en de fiets kunt
kopen. In de warenhuizen op de velden (7) en (13) kunt u alle artikelen
van de velden (4) en (29) verkrijgen.
Het spel heeft zijn opvoedkundige doelstelling behouden. Hoewel er
natuurlijk vele nieuwe opdrachten op de Kanskaartjes gegeven worden, zijn
er toch ook weer die belerende teksten als:
 |
Ga je amuseren in de schouwburg en de bioskoop! Ga verder naar veld (18)!
De prijs van een schouwburgkaartje is 200,- Ft, die van een bioskoopkaartje
is 100,- Ft. |
 |
Sporten is gezond en geeft verstrooiing. Jij moet ook gaan sporten. Ga
verder naar veld (19). |
 |
Lezen is prettig, nuttig, onderhoudend en bevordert je ontwikkeling. Je
mag een boekenbon kopen, 200,- Ft. |
 |
Roken is slecht voor de gezondheid, toch stak jij er één op. Daarom mag
jij 2x niet gooien! |
Het enige veld dat in dit spel aan Budapest doet denken is het VIDÁM
PARK.
Enkele andere velden zijn:
 |
"Elke morgen doe jij gymnastiek. Ga daarom 3 plaatsen vooruit"
(19), |
 |
"Jij houdt je regelmatig schoon ('s morgens en 's avonds poets jij je
tanden). Als beloning mag je 2x gooien!" (21), |
 |
"In je vrije weekend heb je een tochtje gemaakt door de natuur. Gooi
nog een keer!" (39). |
Er zijn in totaal 39 velden, waarvan 6x Szerencsekerék (Rad
van Fortuin). Er zijn 50 Kanskaartjes met een afbeelding
van het Rad-van-fortuin. Er zijn 60 spaarbewijzen van 5.000 Ft en 30
spaarbewijzen van 10.000 Ft. Verder zijn er nog: 6 polissen van de CSÉB
(Verzekeringsmaatschappij), 12 boekenbonnen en 6
woningverzekeringspolissen. Het geld bestaat uit mooie, maar kleine, smalle
biljetten. De slechts 4 bankbiljetten zijn in kleur gedrukt op wit papier
in de waarden 100 - 500 -
1000 en 5000 Ft
van de Nationale Hongaarse Bank. De lopers
zijn 6 pionnetjes van transparant plastic, voorzien van een gekleurd bolletje.
De dobbelsteen is wit met groene
ogen.
Elke speler krijgt bij
de aanvang van het spel 20.000,- Ft.
Op/over Start krijgt u 6.000,- /4.000,- Ft.
De prijs van dit spel bedroeg in juli 1997: 1.390,- Ft (€
7,70).
Versie: Gazdálkodj (társasjáték)
Okosan!, zonder ref.nr.
Uitgever: wordt niet vermeld (klaverblad en forint) - ±1990
Afmetingen van de doos: 22,2 x 30,0 x 6,0 cm
van het bord: 41,8 x 58 cm
Het spel:
Dit is kennelijk de Luxe uitvoering van het vorige spel. In de doos met donkerblauw
deksel zit nu een in vieren gevouwen bord van stevig karton. Dat speelt
toch wat prettiger.
Doel van het spel is ook nu weer om een huis aan te schaffen en zoveel
mogelijk bezittingen te vergaren. De woning-plattegrond met 9
segmenten is nu 2x zo groot als in de goedkopere uitgave, maar verder zijn alle
toebehoren heel nauwkeurig hetzelfde (inclusief de foutjes van de velden (6) en
(28)), dus moet dit wel een uitgave van dezelfde onbekende uitgever zijn.
De prijs van dit spel bedroeg in juli 1997: 1.990,- Ft (€
10,85).
Versie:
Standaard, ref.nr.6951H1092
Uitgever: Parker Bros./Hasbro Magyarország Kft. - 1992
Afmetingen van de doos: 26 x 50,5 cm
Het spel:
In Hongarije is zelfs dit officiële spel van Parker Brothers beter bekend onder
de naam Capitaly. Dit spel is pas in 1992 op de markt verschenen en is
vervaardigd in Ierland.
In tegenstelling tot de spellen van de meeste andere Europeese landen uit de negentiger
jaren staat er op het deksel van deze doos niet "de verzameling
attributen", maar de 4de zijde van het bord, precies gelijk aan
de spellen uit 1985. Ook de onderzijde bevat géén kleurenfoto van een
"lachend gezin", maar een zwart/wit foto van het bord met toebehoren.
Het ontwerp van deze uitvoering is een duidelijke samensmelting van die uit 1985
en 1992.
Er zijn de bekende 10 metalen lopers: hond - vingerhoed - hoed -
kruiwagen - strijkijzer - kanon - ruiter-te-paard - schoen - boot en auto. De groene
huizen (met schoorsteen) en rode hotels
zijn van plastic.
De roze Szerencse- (Kans) en blauwe Meglepetés- (Verrassing) kaartjes zijn door de fabrikant wat slordig verwerkt:
 |
Behalve dat de tekst van 2 Kans-kaartjes zegt dat het
Verrassing-kaartjes zijn en evenzo 2 Verrassing-kaartjes waarvan de tekst
zegt dat het Kans-kaartjes zijn, is er een bepaald storende fout gemaakt. |
 | Het kaartje "Ga 3 plaatsen terug" zit in de Verrassing
stapel. Dat betekent dat u op Dunakorsó (onze
Kalverstraat), Janus
Pannonius út (onze Houtstraat) en Irány a Börtön! (Ga naar de
Gevangenis!) terecht kunt komen. Dit zal beslist niet de bedoeling zijn
geweest. |
 |
Wij kennen het kaartje "Ga verder naar Biltstraat (Nagyerdô)"
niet. Dat is echter wél een extra mogelijkheid om over Start gestuurd te
worden. |
Het is opvallend dat in de teksten niet meer de beleefdheidsvorm
u gebruikt wordt, zoals dat wel het geval is bij Capitaly.
De prijs bedroeg in juli 1995 in het dure Fontana Aruház (warenhuis) in Budapest 3.400,- Ft
(€ 20,-).
Versie: Gazdálkodj
Okosan új (nieuw), zonder ref.nr.
napjainkban társasjáték (eigentijds
gezelschapsspel)
Uitgever: wordt niet vermeld - ±1994
Afmetingen van de doos: 22 x 36,5 x 5 cm
van het bord: 41 x 66 cm
Het spel:
Dat dit spel nieuwer is dan de anderen is te herkennen aan de devaluatie; elke
speler krijgt nu bij de aanvang van het spel 35.000,- Ft en op of over Start krijgt u nu 6.500,- /5.000,- Ft.
Doel van het spel is ook nu weer om een huis aan te schaffen en dat
geheel in te richten. (Nu hoeft u niet ook nog spaarbewijzen en boekenbonnen te
bezitten). Behalve het slappe bord is alles veel luxer dan de voorgaande
uitvoeringen. De 6 woning-plattegronden zijn nu verdeeld in 18 segmenten
waar de alweer modernere goederen voor gekocht moeten worden, zoals een computer
(6), videocamera (13), zaktelefoon (20), auto (24), vaatwasser (46),
schotel-antenne (56) en stereotoren (58).
Er zijn 65 velden, waarvan 8x Kans. Er zijn nu 80
Kanskaartjes met een rode rugzijde,
waarop weer een Rad-van-fortuin staat. Elke speler kan in het bezit komen van
een woning- en een auto-verzekering. Dat kan u in de loop van het spel
weer voordeel opleveren. In plaats van spaarbewijzen en boekenbonnen zijn er nu
alleen nog staats-obligaties (Állami kötvény) in de waarden van 5.000
- 10.000 en 50.000 Ft.
Het geld bestaat nu uit nóg mooiere, maar ook nóg kleinere, smalle
biljetten van 50 - 100 -
500 - 1000 en
5000 Ft van de Nationale Hongaarse
Bank. De lopers zijn 6 schaak-pionnetjes van gekleurd plastic. De dobbelsteen
is rood met zwarte ogen. In de doos
zit een vakkeninlage van transparant plastic met 10 vakjes.
De prijs bedroeg in juli 1995: 1.500,- Ft (€ 9,-).
Versie: Monopoly -
Travel Games, ref. 14248H
Uitgever: Parker/Tonka Corp./Hasbro Magyarország Kft. - 1994
Afmetingen van het koffertje: 5 x 12 x 18 cm
Het spel:
Op de rode overdoos staat een
duidelijke afbeelding van de binnenzijde van dit rode koffertje.
Deze variant is inderdaad een weldoordachte en praktische reisgenoot. De lopers
kunnen op elke straat vastgezet worden, doch niet meer dan 1. Dat betekent dat
een ander die op de zelfde straat zou moeten gaan staan 1 stap verder moet
gaan. Alleen op de hoeken kunnen 4 spelers tegelijk staan. Per straat zijn
er ook 4 gaatjes voor de huizen en hotels.
Er zijn géén Kans- en Verrassing-kaartjes. Daarvoor moet men met
3 dobbelstenen gooien en de opdracht uitvoeren die vermeld staat op het
lijstje bij het nummer dat overeenkomt met het gegooide aantal ogen. In plaats
van een vrijkaartje voor het verlaten van de gevangenis krijgt u 1 van de 6
sleutels. Verder zijn de spelregels gelijk aan die van het normale spel.
Deze rode koffertjes worden in China
vervaardigd.
Geschikt voor kinderen vanaf 8 jaar.
De prijs bedroeg in juli 1995: 3.190,- Ft (€ 18,60).
Versie: Standaard,
ref. 14535/165
Uitgever: Parker/Tonka Corp./Hasbro Magyarország Kft. - 1996
Afmetingen van de doos: 26,8 x 40,3 x 5,3 cm
van het dubbel gevouwen bord: 25,2 x 25,2 cm
Het spel:
Deze uitgave is een voorbeeld van de "nieuwe presentatie" van de
spellen die nu in de fabriek in Ierland worden vervaardigd. De frisse, witte
doos toont de rode balk en een gedeelte van
de 4de zijde van het bord op het deksel. De breedte en lengte van
alle dozen zijn voor al hun spellen gestandaardiseerd laat Hasbro weten. Hiermee
verdwijnt dus de lange doos, die wij tot nu toe steeds standaard
hebben genoemd.
In deze nieuwe doos zit één rode,
plastic bak met afwijkend gevormde vakjes voor het geld en de eigendomsbewijzen
van de bank. Het bord is in vieren gevouwen, zoals in de zg. "kleine
doos". De rugzijde is rood, de
spelzijde is blauwgroen. Het spel is in
Ierland vervaardigd en dús heeft het weer een foto van een lachend gezin op de
onderkant staan. Op het bord liggen de mooie Szerencse- en Meglepetés-kaartjes
van dit spel.
De bankbiljetten zijn van het nieuwe model, d.w.z. met een
zwarte band met daarin "Monopoly met Suikeroompje" in de bovenzijde
van de cirkel en, bijna onzichtbaar, de opmerking "1996 Tonka Corporation".
De 7 waarden zijn resp.: 100
- 500 - 1.000
- 2.000 -5.000
- 10.000 en 50.000
(ref.nr.1004535 OOA).
De 10 lopers zijn van tin en worden kennelijk niet meer in China
vervaardigd.
De groene, plastic huizen hebben een
schoorsteen, de rode hotels niet.
Versie:
Junior standaard, ref. 14540/165
Uitgever: Parker Bros./Hasbro Magyarország Kft. - 1996
Afmetingen van de doos: 26,8 x 26,8 cm
van het langwerpige bord: 25 x 50,5 cm
Het spel:
Net als in het reguliere Monopolyspel gaat het er om zoveel mogelijk geld te
vergaren. Zodra 1 speler geen geld meer heeft moeten de andere spelers hun geld
tellen om te zien wie er gewonnen heeft.
De rugzijde van het bord is rood,
evenals de inlage van de doos. Het bord is vertikaal gevouwen. De
kleurenfoto op de onderzijde van de doos laat een plaatje zien van 2 meisjes en
een jongen.
Er kunnen 4 kinderen tegelijk spelen, want er zijn 4 autootjes, respectievelijk
geel, rood,
blauw en groen.
De kassa's moeten worden verdeeld onder de spelers die dezelfde kleur
auto hebben.
Het spel is een Kermis en zal in circa 20 minuten gespeeld zijn.
Suikeroompje brengt je naar de 8-baan, goochelaar, waterglijbaan, botsautootjes,
poppenkast,minigolf, enz.. Als je op een Attractie komt moet je het
bedrag betalen dat op het vakje staat en zet je een van jouw kassa's op het
vakje. Nu ben je de eigenaar van die attractie. Als je ook de andere attractie
van dezelfde kleur hebt, moet een bezoeker de dubbele prijs betalen.
Er zijn 6 Kans velden waar kaartjes kunnen worden getrokken met typische
kermis opdrachten. TDe afmetingen van deze kleine kaartjes zijn 42
x 63 mm.
Versie: Monopoly
Luxus Editie, ref. 14549/165
Uitgever: Parker Bros./Hasbro Magyarország Kft.
- 1997
Afmetingen van de doos: 26,8 x 40,3 x 8,8 cm
van het dubbel gevouwen bord: 25,2 x 25,2 cm
The game:
Al weer een fraaie uitgave van het "beroemde gezelschapsspel". De doos
heeft dezelfde lengte en breedte maten als die van de "standaard"
doos, in tegenstelling tot de Amerikaanse Deluxe editie, waarvan de doos nog
lang is.
Helaas zijn deze beide dozen nogal kwetsbaar, maar de inhoud is goed verzorgd: In
de doos zitten, behalve het stevige bord (met donkerblauwe
rug) een zacht plastic inlage met 4 vakjes voor de huizen en hotels, maar in het
bijzonder de nooit eerder gebruikte "Banker's Tray", een mooi
gevormde geld-en-kaartjes-houder van stevig blauw
plastic. U moet zelf de bijgeleverde stickers op zowel de tray als de 2
afzonderlijk kaartjeshouders (voor de Szerencse- en Meglepetés
kaartjes) plakken. De duidelijke kleurenfoto op de onderkant van de doos geeft
een goed beeld van van het totale spel.
Deze keer toont het deksel de derde zijde van het bord,
dus met de eigendommen Móra park - Szerencse-kártya -
Oskola utca - Dóm tér - Déli Vasútvonal
- Dobó tér -
Almagyar utca
en een gedeelte van de kraan, waarop 2 van de 10 goudkleurige lopers te
zien zijn.
de huisjes en hotels zijn gemaakt van mooi glanzend hout. De bankbiljetten
zijn de zelfde als die van de "standard" editie.
Versie: Capitaly
Az üzleti élet játéka (spel uit het
zakenleven)
Uitgever: Oliver Games - Budapest - 1997
Afmetingen van de doos: 48,8 x 24,8 x 5,2 cm
van het bord: 46,5 x 47,0 cm
Het spel:
Gezien de zéér grote overeenkomst tussen de handleidingen van dit spel
en dat uit 1986, is het aan te nemen dat dr. Seres László (die in de versie
van 1986 als direkteur genoemd wordt) ook direkteur van Oliver Games is!? Hoewel
ik zijn naam niet heb gezien op het grote naambord aan de ingang van Oliver
Game's in de Kolostor ut in Budapest.
Hoewel de doos van deze moderne uitgave groter is en het deksel voorzien
is van een kleurenfoto van wolkenkrabbers-en-huizen zit hierin toch ook
weer een overeenkomst met de versie uit 1986!
Het lekijke, zwarte bord, met donkergroene
rug, is nu echter bijna vierkant, waardoor de zijden 1 en 3 tussen de hoekpunten
10 velden bevatten en de zijden 2 en 4 nog maar 9 velden. De eigendomsbewijzen
zijn net zo akelig zwart als het bord, maar hebben een (onbeschreven) rode
rugzijde. De Kans-kaartjes zijn geel.
De 6 lopers zijn plastic pionnetjes waarvan de kopjes verwijderd kunnen
worden.
Er zijn 30 huizen van wit plastic en 10 hotels van blauw
plastic. De beide dobbelstenen zijn wit, één met zwarte ogen en
één met blauwe ogen.
Merkwaardig is het dat juist nú de bankbiljetten een geheel eigen
ontwerp hebben, dat op geen enkele wijze aan monopoly-geld doet denken. Twee
grote P's moeten de nadruk leggen op de geldeenheid (Capitaly) Pengô.
De prijs van dit spel bedroeg in juli 1997: 4.250,- Ft (€
23,60).
Versie: Monopoli,
Kermi eng.sz. (handels toegangsnr.): 98/3-00488
Mindenkinek Monopoli (Monopoly
voor iedereen)
Uitgever: K&K - Debrecen - 1998
Afmetingen van de doos: 5 x 22 x 36 cm
van het bord: 43 x 59,8 cm
Het spel:
De fabrikant K&K heeft in deze uitvoering héél duidelijk elementen van
zowel het "echte" Monopoly als van Gazdálkodj Okosan bijeen gebracht.
Behalve de naam Monopoli (met een i !) gebruikt hij ook precies alle
velden uit het spel van Hasbro, maar …. er zijn 4 velden extra. Het
2x gevouwen bord is rechthoekig, met 13 velden aan de lange zijden en 9
velden aan de korte. Daardoor liggen er 2 stations op de 3de
zijde. De ondergrondkleur van dit bord van slap karton is blauw
en de kleur van de velden is lila. De
kleurenbalk van de velden is steeds geel
en
alle velden zijn genummerd, dus van 1 t/m 43 (Start is niet genummerd). De
schatkist op de Meglepetés velden is bruin
en op de Szerencse velden staat een "mannetje-onder-paraplui
bankbiljetten te vangen". De gevangenis staat nu, vast niet toevallig, op
veld (13) en het mannetje op veld (35) dat u naar de gevangenis stuurt is … de
boef zelf. Op 2 van de stations staat de mooie, gestroomlijnde trein in
spiegelbeeld van de andere. Op het "Extra Belasting"-veld (38) staat
niet, zoals u zou verwachten, de "gouden-ring-met-diamant", maar een
"bundeltje-dollarbiljetten-met- vleugels".
De 4 extra velden, die ook op het deksel getoond worden, zijn resp.:
40. Twee beurten overslaan!!
41. Tijd is geld. 1x niet gooien, maar je krijgt wel 5.000 Ft.
42. Geld maakt niet gelukkig! Betaal dan ook maar 4.500 Ft.
43. Je krijgt zoveel maal 10.000 Ft als je ogen gegooid hebt.
Héél vreemd is het dat de 32 huizen en 12 hotels van papier
zijn en nog uit de vellen geknipt moeten worden! Waar deze huizen (30x50 mm) en
hotels (70x70 mm) gelegd moeten worden is niet geheel duidelijk, want de velden
waarop zij moeten liggen zijn slechts 38 mm breed. Even merkwaardig is het feit
dat de teksten van de Szerencsere- en Meglepetés-kaartjes precies die van het
"echte" spel zijn, alleen van stapeltje gewisseld. Waarom?
Opvallend zijn de 2 verschillende dobbelstenen: 1 is geel
met rode stippen en de ander is groen
met rode stippen.
Overeenkomsten met Gazdálkodj Okosan, een ander spel van inlands fabrikaat,
zijn:
 |
De bankbiljetten dragen de beeltenis van bekende personen en
stadsgezichten, zoals die op de officiële waardepapieren voorkomen. De
kwaliteit van het papier is echter bedroevend goor, evenals trouwens van de
eigendoms- en andere kaartjes! Biljetten van 50.000 Ft heeft de Hongaarse
Nationale Bank echter nooit uitgegeven, vandaar dat ze in dit spel
"Schuldbekentenissen" genoemd worden. Volgens de spelregels moet
elke speler ook 1 biljet van 2.000 Ft ontvangen, maar deze zijn er gewoon
niet! |
 |
De 6 lopers zijn 6 schaak-pionnetjes van gekleurd plastic. |
 |
De kartonnen inlage in de binnendoos bevat de zelfde
merkwaardig uitgesneden vakjes voor de attributen als van de diverse
uitvoeringen van Gazdálkodj Okosan, maar dit is toch te weinig reden om te
veronderstellen dat ook die spellen door K&K gemaakt zouden zijn. |
De prijs van dit spel bedroeg in maart 1998: 2.000,- Ft (€
9,10).
De volgende 3 buitenlandse spellen worden door Hasbro-Hu gepromote
t.b.v. het
leren van Engels en Duits:
Versie: Monopoly
Europa - Duits, Ref.Nr. 15283/100
Uitgever: Parker/Hasbro - 1999
Afmetingen van de doos: 27,0 x 40,2 x 6,5 cm
Het spel:
Natuurlijk heeft Parker/ Hasbro van de
gelegenheid gebruik gemaakt om bij de introductie van de Euro weer een speciale
editie uit te geven. Was er in 1991 sprake van slechts 12 landen
van de Europese Gemeenschap, nu behoren 15 landen tot de Europese Unie en
7 landen zullen er in de komende jaren bij komen. De makers van dit spel
hebben daar al rekening mee gehouden door deze landen vooraan op het bord te
plaatsen. De duurste eigendommen zijn de hoofdsteden van die landen die het
eerst lid werden. Groepen die gelijktijdig lid werden zijn naar het aantal
inwoners van de hoofdstad verdeeld.
De hoofdsteden en landen zijn vanaf Los:
Vilnius (Litouwen) - Riga
(Letland) - Sofia (Bulgarije) - Bukarest
(Roemenië) - Warschau (Polen) - Boedapest
(Hongarije) - Bern
(Zwitserland) - Helsinki (Finland) - Stockholm
(Zweden) - Wien (Oostenrijk) - Lisbon
(Portugal) - Madrid
(Spanje) - Athens (Griekenland) - Dublin
(Ierland) - Copenhagen
(Denemarken)
- London
(Verenigd Koninkrijk) - Luxemburg
(Luxemburg) - Brussels (België) - Amsterdam
(Nederland) - Rome
(Italië) - Berlin (Duitsland) en Paris
(Frankrijk).
De 4 stations zijn nu de 4 drukste luchthaven van Europa, t.w. Schiphol (Amsterdam)
- Rhein-Main (Frankfurt) - Paris Charles de Gaulle en London Heathrow. De beide utiliteitsbedrijven
zijn geworden: het Europese Parlement en het Europese Gerechtshof.
Het deksel toont vergrote lopers en een banier met "Europa". Op de onderkant
van de doos staat een fraaie kleurenfoto van het bord met alle attributen.
Jammer is het dat er deze keer maar 8 lopers zijn, een zéér beperkte
keuze dus uit de 22 landen. Het zijn resp.: Brandenburger Tor (Duitsland) - Manneken Pis
(België) -
Parthenon (Griekenland) - Templo de la Sagrada Familia (Spanje) - Eiffeltower
(Frankrijk) - Scheve toren van Pisa (Italië) - The Houses of Parliament
(Verenigd Koninkrijk) en natuurlijk de molen voor Holland.
In het goed verzorgde boekje van de Handleiding wordt een uitvoerige
toelichting gegeven bij deze lopers.
De 7 verschillende bankbiljetten zijn mooie kopieën van de echte €-biljetten. De € 1's
zijn goud en zilverkleurige (plastic) munten. Op of over
Los ontvangt u € 200. Waarom de plastic huisjes met dakrand en
schoorsteen nu
donkerblauw zijn en de hotels goudbruin
wordt niet nader toegelicht.
De beide dobbelstenen zijn donkerblauw
met gouden stippen.
Versie:
Monopoly Disney Edition, Ref.Nr. 19631/102
Uitgever: Parker/Hasbro Inc. - 2002
Afmetingen van de doos: 26,8 x 40,0 x 6,5 cm
Het spel:
In deze uitgave zijn de straten van het bord vervangen door titels
van bekende Disney verhalen.
Vanaf Start zijn alle velden:
Tarzan - Fascinating
World - Toy
Story - Pocahontas - Snow
White - Jail - Dumbo -
Wand - The Beauty and the Beast - Arielle,
the Mermaid - Captain Hooks Pirate boat - Red
and Toby - Fascinating
World - Bianca
& Bernie - Jungle book - Free
Parking - Steamboat Willie - Sleeping
Beauty - Lady and the Tramp - Cinderellas
coach - Mulan
- Alice in Wonderland -
Elfs dust - Cinderella
- Go to Jail - Bambi
- Aladdin - Fascinating
World - Pinocchio
- Cruella De Vils car
- Showtime - The Lion King - Tax
to Prince John
and 101 Dalmation.
De Chance kaartjes werden Fascinating
World kaartjes, terwijl de Community Chest kaartjes hier Show Time
kaartjes heten.
Het geld bestaat uit gekleurde biljetten met het bedrag links en rechts
en Dagobert Duck daartussen als Mr.Monopoly.
De 8 lopers zijn Disney figuren zoals zij voorkomen in de verhalen: Peter
Pan - Sneeuwwitje - Pinokkio - Lady en Vagebond - Dombo - Alice - Tarzan en
Doornroosje.
Er zijn 32 groene "huisjes van Wil Konijn"
en 12 blauwe "Kastelen van Doornroosje".
Versie:
Star Wars - Episode II , Ref. Nr. 47164/102
"Collectors Edition"
Uitgever: Parker/Lucasfilm Ltd./Hasbro -
febr. 2002
Afmetingen van de doos: 26,8 x 40,0 x 6,5 cm
Het spel:
Al weer een 4de versie van Star Wars en de 2de naar
aanleiding
van een film: Attack of the Clones.
De tekst op de onderzijde van de doos luidt:
"Stort
je in de strijd om de heerschappij over het Melkwegstelsel!
In deze speciale editie van Monopoly neem je zelf deel aan de grote oorlog
tegen de Clones. Kies een van de
acht pionfiguren – je bepaalt zelf of je kiest voor de Duistere of voor de
Lichte zijde. Volg een intergalactische route over het speelbord en verzamel
onderweg zoveel mogelijk Republikeinse Credits!
De speciale "force'-dobbelsteen en fiches bieden een extra uitdaging als
je je krachten moet meten met de andere zijde in de strijd om de
opperheerschappij. Leiden Obi-Wan Kenobi en Yoda de Jedi je naar de
overwinning? Of wordt dit de kans waar de kwaadaardige Graaf Dooku en Jango
Fett al zo lang op wachten? Wie een faillissement weet te voorkomen, zal
uiteindelijk zegevieren.
May
the Force be with you!"
De Chance
and Community Chest-kaartjes zijn vervangen
door
de Jedi- en Sith-kaarten.
De 8 tinnen lopers zijn: Obi-Wan
Kenobi - Anakin Skywalker - Padmé Amidala - Mace Windu
- een Clone Trooper van de Lichte kant - Graaf Dooku - Jango en
een Supergevechtsdroďde van de Duistere kant.
De valuta van de Star Wars bankbiljetten is Republikeinse Credit. De
huizen en hotels zijn vervangen door Appartementen en Torens.
Behalve de 2 gewone dobbelstenen is er deze keer ook een Force-dobbelsteen
bij.
Versie: Gazdálkodj (társasjáték)
okosan!, b.c. 154360
Eredeti kiadás (speciale uitgave)
Uitgever: Oliver Games Kft./Minerva Kiadó/Regio Kft. - 2002
Afmetingen van de doos: 24,2 x 40,2 x 6,5 cm
van het bord: 39,1 x 56,3 cm
Het spel:
Met het vooruitzicht dat Hongarije toe gaat treden tot de Europese Gemeenschap
heeft de firma Oliver Games van de gelegenheid gebruik gemaakt om een moderne
versie uit te geven van het oorspronkelijk communistische spel Gazdálkodj okosan!
zoals dat werd uitgegeven in de 60-er jaren. Inderdaad een interessante
uitdaging.
Het valt meteen op dat het typisch blauwe deksel 18 yellow
sterren heeft. Het degelijke, zware bord is minder zwaar dan die uit
1960 en ietwat kleiner. Terwijl die uit 1960 slechts 1 vouw heeft, heeft dit
nieuwe bord er 2 evenwijdig aan de korte zijde en past in de doos. De indeling
van het bord is een kopie van dat uit 1960, maar het ontwerp is van deze tijd.
Zoals gewoonlijk is het doel van het spel om zóveel te vergaren dat een
huis gekocht kan worden dat vervolgens ingericht moet worden met deze keer
modernere meubilair voor de woonkamer en keuken zowel als voor een
stofzuiger, wasmachine, een TV en een videorecorder. De eerste
speler die het huis meubileert en bovendien minstens € 2,000 heeft
gespaard is de winnaar. Daartoe krijgt elke speler een woning-plattegrond,
waarin hij slechts 6 delen moet leggen, net als in de eerdere uitgave.
Enkele voorbeelden van opgewaardeerde velden zijn:
nr.1: Waar op dit veld slechts een café was, is
er nu een wijn bar.
nr. 2: OTP was 's lands spaarbank, waar een spaarder 5% rente op
zijn aandelen krijgt; nu is de OTP een bank waar men een rekening opent, met een
credit card, tegen een rente van 7%.
nr.20: Voorheen was hier een sigaretten winkel; nu is het een winkel
voor mobiele telefoons.
nr.35: Voorheen moest u een boete van 10 Ft. betalen voor het oversteken
van de straat op een verkeerde plaats; tegenwoordig schaft u zich een nieuwe
auto aan en betaalt een lease bedrag van € 200.
Er zijn 41 velden, net als in de uitgave van 1960, waarvan 6x Szerencsekerék (Rad
van Fortuin). Er zijn slechts 36 witte
Rad van Fortuin kaarten (55x80 mm), terwijl er in de uitgave van 1960
46 waren. Het geld bestaat uit 6 erg mooie Euro bankbiljetten,
eenzijdig in kleur bedrukt: 20
- 50 - 100
- 200 -
1000 en 5000.
Elke speler ontvangt €17,100 bij de aanvang van het spel. Op/over Start
de OTP Bank betaalt u
€ 4000/2000.
De lopers zijn 6 schaakpionnen van gekleurd plastic. De enige dobbelsteen is wit
met zwarte stippen.
De binnendoos bevat een inlage van stevig wit plastic met 9 vakken.
Zoals op de onderzijde van de doos staat bevat dit spel een vrijkaartje voor
de dierentuin van Budapest. Maar ... het vrijkaartje in mijn doos was
slechts geldig van october
2002 tot maart 2003 en van october 2003 tot maart 2004.
Een andere kans in Budapest was een gratis Gundul pannekoek in het geval
dat de doos daarvoor een gratis kaartje bevat. De mijne had helaas niet zo'n
kaartje.
Versie:
Világcsodák, ref. 48285/156
Uitgever: Parker/Hasbro Magyarország Kft. - 2003
Afmetingen van de doos: 27 x 40.3 x 6,5 cm
Het spel:
Deze heel fraaie speciale editie laat Mr.Monopoly zien zowel op het deksel als
op het bord.
In deze uitgave zijn de eigendommen 22 van de meest indrukwekkende en bekende
wonderen van de wereld. Op de hypotheek-zijde van de eigendomskaartjes staat een
korte geschiedenis. De stations zijn vervangen door Europese vliegvelden.
Alle velden zijn vanaf Start:
Niagara Falls - Meglepetés-kártya (verrassingskaart) - Mount Everest -
Utasbiztosítás
(reisverzekering) - Amsterdam Schiphol - Great
Barrier Reef -Szerencse-kártya
(gelukskaart)
- Grand Canyon - Angel
Falls -
Börtön/Csak látogatóban (gevangenis/slechts
op bezoek) - Cristo
Redentor - Pénzváltó
hely (geldwisselkantoor)
- Eifel Tower - Colosseum
- Paris Charles De Gaulle - Stonehenge
- Meglepetés-kártya
- Taj Mahal - Moai szobrok
(standbeelden)-
Ingyen parkolhatsz! (vrij
parkeren) - Machu
Picchu - Szerencse-kártya - Angkor Wat
- Petra - Rhein-Main Frankfurt Int. -
Nagy Fal
(large wall) -
Pharos,
Alexandria - Utazási iroda (travel
agent)
- Colossus,
Rhodos -
Irány a börtön (ga
naar de gevangenis) - Mauzóleum,
Halicarnassus - Zeus
Szobora, Olympia -
Meglepetés-kártya - Artemis
Temploma, Efeze - London Heathrow - Szerencse-kártya -
Lelógus kertek (hangende tuinen) - Répülôtéradó
(luchthaven belasting)
en Nagy
Piramis, Gizeh.
De velden hebben nummers die verwijzen naar de plaatsen in de wereld waar deze
monumenten zich bevinden.
Merk op dat de schatkist bruin
is i.p.v. blauw. De opdrachten op de
kaartjes zijn aangepast aan deze uitgave, bijv.:
 |
Voedselvergiftiging opgelopen. Je ontvangt € 50
schadevergoeding. |
 |
Betaal € 100 voor inentingen. |
 |
Familieverpakking diarreepillen! Betaal € 20. |
 |
Je wint een spelletje poker in het hostel. Je ontvangt
€ 50. |
De zwaar metalen lopers zijn geen wereldwonderen
maar kopieën van uitvindingen van transportmiddelen, t.w.: strijdwagen
- kano - luchtballon - fiets - stoomtrein - klipper
- vliegtuig en auto.
De binnendoos heeft een lange donkerblauwe
plastic inlage met 4 grote vakken voor het opslaan voor van de huizen en hotels
en 2 rijen sleuven voor de kaarten en bankbiljetten van de bankier. De € bankbiljetten
zijn die van de eerdere uitgaven.
De plastic huisjes zijn donkerblauw,
de
hotels zijn beige. De beide houten dobbelstenen
zijn donkerblauw met gouden stippen.
De kleurenfoto op de onderzijde van de doos laat duidelijk alle details van het
spel zien.
De specialteit van dit spel zijn de 4 geplastificeerde paspoorten.
Het doel is op op alle straten te komen en ze in het paspoort aan te geven. De
eerste speler die alle wereldwonderen heeft bezocht ontvangt een bonus van € 1500.
Dit is tevens het einde van het spel.
De kruisjes kunnen uit het paspoort verwijderd worden met het donkerblauwe
doekje dat bij het spel wordt meegeleverd.
Versie:
Europa kiadás, ref. 15283/165
Uitgever: Parker/Hasbro, Magyarország Kft.
- 2004
Dimensions of the box: 6.5 x 26.8 x 40.1 cm
The game:
Zie voor de beschrijving van dit spel, verschenen omstreeks 1 mei 2004 toen 7
nieuwe landen (waaronder Hongarije) toetraden tot de Europese Unie, wat er
over de Duitse uitgave, die hiervoor is beschreven, gezegd is.
STEDENSPELLEN
De inlandse fabrikant van alle
Capitaly-spellen is Oliver Games Kft. - Kolostor u. 30 - 1037 Budapest.
Deze firma begon in 2000 met de uitgave van goed verzorgde Hongaarse
stedenspellen.
De uitgave van deze stedenspellen iwordt mogelijk gemaakt door sponsoring door
lokale bedrijven en instellingen die op de velden genoemd worden. Het ontwerp
van deze Capitaly 2000 Stedenspellen is voor alle uitgaven gelijk, nl.:
 |
Het kastanjebruine
deksel toont een kleurenfoto van het stadhuis en
daarnaast het kleurrijke wapen van de stad in een wit veld. |
 |
Op de onderkant van de doos staat
de zelfde kleurenfoto van het stadhuis. Daarnaast staat een verhaal over
de stad en een aanbeveling van de burgemeester, een opgave
van het aantal deelnemende bedrijven en de lijst van de eerste 15
steden. |
 |
De binnendoos bevat een zwart plastic "bankers' tray"
met 10 vakjes. |
 | Waar de normale Capitaly editie 10 velden tussen de
hoekpunten van zijde 1 en 3 heeft en slechts 9 op de zijden 2 en 4, hebben
deze spellen 8 velden op elke zijde van het iets kleinere vierkante
bord. |
 |
De Start-hoek heeft ook steeds weer de
foto van het stadhuis. |
 |
In plaats van kleurenbalken hebben de
velden de zelfde "Capitaly symbolen" (kruisen, bollen,
driehoeken) maar in een andere volgorde. |
 |
De rugzijde van het bord heeft steeds
een andere kleur. |
 |
De hoofdkleuren van het bord en de
eigendomskaartjes (65x100 mm) zijn donkerblauw
en rood. |
 |
De Szerencsekerék (rad
van fortuin) kaartjes (50x80 mm) zijn wit. |
 |
De waarden van de éénzijdig in kleur
bedrukte 7 Oliver Games bankbiljetten (51x80 mm) zijn in Euro's:
500 -1.000
- 2.000 - 5.000
- 10.000 - 20.000
en 50.000. |
 |
In tegenstelling tot bij Monopoly is het
aanvangssalaris niet, zoals in alle Capitaly uitgaven, verdeeld in een
verplicht aantal van de samenstellende waarden. |
 | Elke uitgave heeft 2 speciale velden:
 | Bij de ene mag men alleen verder gaan als beide
dobbelstenen bij de gooi ófwel even ófwel oneven getallen zijn, bijv. 2
en 4 óf 3 en 5. |
 | De speler die op het "Viessmann" veld
komt krijgt de gelegenheid om een moderne, energie besparende en
millieuvriendelijke verwarmingsketel in zijn panden te installeren. Als
hij de bank
€ 500 per huis betaalt ontvangt hij een zg. "Vriessmann
sticker" die hij op het betreffende eigendom moet leggen. De waarde
daarvan is daarmee verviervoudigd. |
|
 | De huizen zijn wit, de bijna evengrootte hotels
blauw. |
 |
De 6 lopers zijn plastic schaakpionnen. |
 |
De spelregels staan in een groot formaat wit
boekje dat ook pagina grote artikelen bevat van slechts een paar van
de sponsors. |
De eerste twee zijn die van:
Versie:
Gyôr, b.c. 100136
Uitgever: Oliver Games Kft. - 2000
Afmetingen van de doos: 25 x 49 x 5,3 cm
Het spel:
In de spelregels van deze editie staat: "Capitaly is een 66 jaar oud
spel. In het begin was de Pengô de munteenheid."
Dit betekent dat het spel dateert uit 1934, hetgeen bevestigt wat ik gezegd heb
in de beschrijving van het eerste spel hierboven.
 |
Zowel het deksel als de
binnendoos zijn glanzend. |
 |
Dit eerste stedenspel heeft
1 bankbiljet meer dan gewoonlijk.
Het is een groen biljet van € 100. Er
is geen verklaring voor gegeven. |
 |
De spelers beginnen met een
aanvangskapitaal van € 80.000. |
 |
De rugzijde van het bord is grijs. |
 |
Er zijn 19 sponsors voor
deze uitgave. |
Het verhaal over Gyôr
op de onderzijde van de doos luidt:
"Ten tijde van de
stichting van de staat was Gyôr de residentie van de bisschop. Het verkreeg
in 1271 stadsrechten van Stefanus V. Het was één van de belangrijke
grensvestigingen ten tijde van de Turkse veroveringen. De burcht werd in 1594
weliswaar door de Turken ingenomen, maar 4 jaar later moest het weer worden
teruggegeven. In 1998 vierde Gyôr de 400ste verjaardag van de
bevrijding van de Turkse heerschappij.
In de 16de en 17de eeuw ontwikkelde de stad, die door de
Kelten Arrabona genoemd werd, zich bijzonder veelzijdig; het werd het centrum
van ambachtsnijverheid en handel. In 1743 verklaarde Maria Teresia het tot
haar soevereine koninklijke stad, die zij verder stimuleerde in zijn groei. De
omwenteling die in de vorige eeuw plaatsvond, bracht een krachtige industrialisering
en de grootste veranderingen in het leven van de stad; in
die tijd kregen de fabricage van voeruigen en machines, de
textiel- en levensmiddelennijverheid vaste voet in Gyôr en vandaag de dag
bepalen zij nog het beeld van de stad.
Naar grootte en inwonertal is Gyôr slechts de 5de stad van Hongarije,
maar
gezien zijn belang voor de economie is zijn rol hierin van wezenlijk
belang.
Door de ontwikkelde infrastructuur, het hoge intellectuele niveau en de
geschoolde arbeidskrachten worden talrijke buitenlandse investeringen in de
regio aangetrokken. Dit traditioneel industriële karakter raakt tegenwoordig
wat op de achtergrond door de veelzijdigheid in het kulturele, intelectuele en sportieve leven,
nog afgezien van de prachtige barokke binnenstad en de enorme
monumenten. Gyôr is ook een festivalstad: het Lente Festival
van Gyôr, Gyôrs Internationale Kulturele Zomerfestival, het Artistieke
Nostalische Barok festival, het zijn allemaal tradities met gebeurtenissen en
programma's die steeds meer bezoekers aantrekken, ook uit het buitenland.
Gyôr is zowel industriestad, als schoolstad en stad van barok en rivieren. Het
is een stad met veel historie. Zijn verleden gaat verder terug dan de Romijnse
tijd, terwijl hij zich in het heden zó dynamisch ontwikkelt dat dit een mooie
belofte voor de toekomst inhoudt."
Versie:
Sopron, b.c. 100129
Uitgever: Oliver Games Kft. - 2002
Afmetingen van de doos: 25 x 49 x 5,3 cm
Het spel:
Kenmerkend voor dit spel zijn:
 |
Zowel het deksel als de
binnendoos zijn mat. |
 |
De spelers beginnen met een
aanvangskapitaal van
€ 100.000. |
 |
De rugzijde van het bord is
rood. |
 | Één van de dobbelstenen
is wit met zwarte stippen, de
ander rood met gouden stippen. |
 |
Er zijn slechts 9 sponsors voor
deze uitgave. |
 |
De spelregels zijn
in twee talen. |
Het verhaal over
Sopron/Ödenburg op de onderzijde van de doos luidt:
"Sopron, zo luidt
het verhaal, is gebouwd uit stenen van de vroegere Romijnse stad Scarbantia. Het
is één van Hongarije's meest toeristieke
plaatsen, 's lands poort naar het westen, gelegen tussen het Fertô-meer en het
Sopron-gebergte, aan de oever van de Ikva.
Het heeft een verleden van meer dan 1000 jaar, want het is altijd een bewoonde
plaats geweest. Voor hun loyaliteit kregen de inwoners van deze nederzetting in
1277 van onze koning László IV de status van vrije koninklijke stad .
In de loop van de geschiedenis van de stad vonden er zeer belangrijke
gebeurtenissen plaats, zoals landsvergaderingen en kroningen van koningen.
Bij de vermaarde volksstemming van 14 december 1924 (dit
moet 1921 zijn, zie http://www.sopron.hu/),
waarbij besloten werd waartoe de stad zou behoren, was de uitkomst dat Sopron
bij Hongarije zou blijven, dankzij de loyaliteit van (64%)
van de bevolking. Sedert die tijd mag de stad de eervolle titel "Civitas
Fidelissima", de meest getrouwe stad, dragen.
Door zijn gunstige geografische ligging, zijn unieke historische- en natuurlijke
waarden, zijn geneeskrachtige klimaat, zijn geneeskrachtige- en recreatieve
mogelijkheden, zijn veelheid aan monumenten in de omgeving, zijn bruizende
culturele leven, zijn wetenschappelijke en zakelijke internationale
betrekkingen, zijn weelderige gastvrijheid en zijn goede wijnen, werd Sopron
terecht tot één van de meest belangrijke vreemdelingen-centra van het land,
beroemd over de hele wereld."
De spellen van de volgende13 steden zullen nog volgen:
Vác - Eger - Pécs - Szeged - Debrecen - Miskolc
- Székesfehérvár - Veszprém - Szombathely - Kecskemét
- Nyíregyháza - Zalaegerszeg en Szolnok.
|