|
|
|
Computerprobleempje aan boord van het MIR-station: Tijdens een radio-amateurgesprek op 30.07.99 om 1450UTC (oml. 76824) zei Haignere, dat er een 'klein probleem' was met de standregeling het station, maar dat alles goed was en dat het probleempje spoedig opgelost zou worden. Tijdens de doorgang in oml. 76825 (1627UTC) bleek uit de commando's, die Afanasyev moest invoeren, dat er met stuurraketjes en de VDU (de externe X-as correctie motor) werd gewerkt om de stand van het complex en daarmee de effectiviteit van de zonnepanelen te regelen. Weer een doorgang later , oml 76826 (1935UTC), kreeg Avdeyev van TsUP te horen, dat, indien nodig, gebruik kon worden gemaakt van de energievoorziening van de Soyuz-TM29. Later bleek, dat een fout commando (al dan niet vanaf aarde direct ingevoerd of fout opgegeven) van een vluchtleider op TsUP de storing had veroorzaakt. Het leek allemaal niet erg veel indruk op de bemanning te maken: naast de voorbereidingen om de gyrodyna's weer te starten, ging men gewoon door met een aantal experimenten en Haignere liet zich niet van zijn radio-amateur werk afhouden. Wel werd er een drastische wijziging in het werkplan voor de volgende dagen aangebracht. Van de onderbreking in de werking van de standregeling werd gebruik gemaakt om eerder te beginnen met het installeren van het nieuwe besturingssysteem (BUPO). Het integreren van dat systeem in het voortstuwings controle systeem van het complex maakte het uitschakelen van veel onderdelen daarvan toch noodzakelijk en dus werd deze 'storing' op een positieve manier uitgebuit. BUPO: Dit is de Russische afkorting voor dat nieuwe besturings onderdeel. Het staat voor Eenheid (Blok) voor Besturing, Afmeren (koppelen) en Orientatie. Voor zover ik dat uit het radioverkeer kon afleiden was dit karwei al op 31.07 geklaard. Zeker is het dat het op 2.08.99 kon worden getest. Op die dag draaiden de gyrodyna's alweer op volle toeren. Uit de hier en daar opduikende berichtgeving over het nieuwe systeem werd de indruk gewekt, dat dit het storingsgevoelige oude systeem zou vervangen. Het zou hier dan gaan om de Centrale computer Salyut-5B, die buiten bemoeienis met de standregeling (met de SUD dus), ook andere functies binnen het complex controleert. Ook is het niet zo, dat nu voor het eerst het direct besturen van het complex vanaf aarde mogelijk is. Het MIR-station heeft immers 2 maal zonder bemanning gevlogen en is toen ook via de 'oude' systemen vanaf aarde bestuurd. (Eigenlijk 3 maal, want direct na de start was er nog geen bemanning aan boord). 3 dagen na de start in 1986 ging er al iets fout met de automatische standregeling en kon door een commando vanaf aarde op een reserve systeem worden overgeschakeld. Het heeft mij in het verleden altijd nogal wat tijd gekost om de in het MIR-complex gebruikte systemen enigszins te doorgronden, zoals b.v. de electriciteits voorziening, zuurstofproductie, CO-2 filtering, koelings- en verwarmingscircuits, de standregelingen, etc. Ik vrees, dat dit mij voor wat betreft de BUPO in de nog maar korte tijd durende bemande status van MIR, niet volledig zal lukken. Daarom volsta ik nu maar met mijn inschatting op dit moment, voor een deel bevestigd door een zegspersoon op TsUP: 1. Door het toepassen van de allernieuwste computer technieken is het systeem erg snel, is sneller ingrijpen bij storingen mogelijk en dit kan direct gebeuren, zelfs wanneer MIR buiten radiobereik is. 2. Als nu de standregeling met de gyrodyna's uitvalt moeten commando's, die op aarde berekend worden, handmatig door de bemanning worden ingevoerd. Dat gebeurt dan als het complex zich in het ongecontroleerde regiem (indikatornyy rezhim) bevindt. Met stuurraketjes en het VDU raketblok kan dan weer een optimale efficiency van de zonnebatterijen worden bereikt. De bemanning schakelt dan tevens allerlei energie slurpende systemen uit. De BUPO neemt nu deze taken over en kan dit sneller doen, omdat de 'menselijke' schakels ontbreken. 3. De BUPO is ongetwijfeld beter afgestemd op het verwerken van telecommando's vanaf aarde en kan vandaar af beter dan met de de oude systemen het geval was worden geprogrammeerd. 4. De 'P' in die afkorting staat voor 'afmeren' (koppelen). Dit impliceert, dat BUPO kan assisteren bij automatische koppelingsoperaties. In principe staat er een zo'n operatie op het schema: volgend jaar moet de Progress-M43, een bijna geheel uit brandstoftanks (4 stuks) bestaande 'tanker', vastmaken aan MIR voor het geven van de 'vernietigingskoersimpuls'. Zou er geen geld meer zijn om nog een bemanning (in principe Zalyotin en Kaleri) te sturen om eventueel die Pr-M43 handmatig (met TORU) te koppelen als het met Kurs niet mocht lukken, dan maakt BUPO het mogelijk (de 'P' is hiervoor een indicatie) die handmatige exercitie vanaf aarde te leiden. MIR-routine: De kosmonauten gaan stug door met uitvoeren van experimenten. Als je niet beter wist zou je denken, dat de bemande status van het MIR-station nog lange tijd zou doorgaan. Het lijkt erop of zij nog even het onderste uit de kan willen halen. Haignere doet zijn best om het gehele Perseus programma af te ronden, ter sprake komen nog steeds Alice-2 en Genesis. Avdeyev installeerde een instrument voor het uitvoeren van het experiment Volna. Dit heeft te maken met de inlaten van brandstoftanks. Maar dat de bemanning binnenkort het station zal verlaten begint toch af en toe te blijken uit het radioverkeer. Er wordt al gewerkt met de Chibisbroek ter voorbereiding op de terugkeer in de zwaartekracht van de aarde, en er worden extra medische controles uitgevoerd, vooral gericht op het cardio-vasculaire systeem. Tegelijkertijd worden nog allerlei systemen vervangen, zoals enkele dagen geleden een aantal accubatterijen. In een aantal gesprekken op de amateurband vertelde Haignere, dat het hun in de paar weken, die zij nog aan boord zijn , niet aan werk zal ontbreken. Een van de hoofdtaken is om het station heel netjes achter te laten om een eventuele laatste bemanning niet met een chaos op te schepen. Al hun afval zullen zij overbrengen naar de Progress-M42 en alle systemen moeten zo worden achtergelaten, dat deze geen problemen kunnen geven tijdens de onbemande fase. Ook maakte hij gewag van de extra oefeningen, die zij moeten doen om zo goed mogelijk voorbereid te zijn op hun terugkeer naar aarde. Communicatie: Het radioverkeer is de laatste tijd zeer intensief. Heel vaak wordt tegelijkertijd van 2 kanalen gebruik gemaakt: de 143.625 en de 130.165 mc. Op een kanaal worden dan gesprekken gevoerd, op het andere wikkelt men Packet Radio verkeer of een ander gesprek af. Daarnaast staat de transceiver voor het radio-amateurverkeer heel vaak roodgloeiend, vooral als Haignere er mee bezig is. Hij blijft mopperen over de slechte discipline van radio-amateurs, die verzuimen om alvorens te roepen goed te luisteren. De laatste weekends zullen nog intensief voor radio-amateurverkeer worden gebruikt, althans voor zover de werkzaamheden van de bemanning dit toelaten. Ook kan er nog SSTV worden verwacht. Een eventuele extra expeditie begin volgende jaar: Optimisten zijn er zeker van, dat deze nog zal vliegen. Dat wordt dan de 28ste Hoofdexpeditie, die met de Soyuz-TM30 naar MIR zou moeten. Tot deze optimisten behoren niet de leden van de huidige bemanning. Avdeyev heeft enkele malen laten blijken hier niet in te geloven (not likely) en ook Haignere twijfelt aan de haalbaarheid daarvan. TsUP drukt zich uit in termen als: 'ne veroyatno' (niet waarschijnlijk). Voor de Russen is een andere missie belangrijker. Er worden thans 2 bemanningen opgeleid om eventueel in december 1999 naar het Int. Ruimtestation te gaan om daar aan boord te zijn als de Service module (Zvezda) daarheen vliegt om te koppelen. Die bemanning kan dan nodig zijn om de nadering en koppeling eventueel handmatig over te nemen. De eerste bemanning bestaat uit Padalka en Budarin, de reserve bemanning uit Korzun en Treshchov. Terugkeer van de huidige bemanning met de S-TM29 staat op het programma voor 28.08.1999. Helaas is hier geen speld meer tussen te krijgen. |